Qirg\u02bbiziston Prezidenti Sadyr Japarov Markaziy Osiyo davlatlarini o\u02bbzaro vizasiz rejim o\u02bbrnatishga va xorijiy fuqarolar uchun Yevropa Shengen tizimiga o\u02bbxshash yagona umumiy viza joriy etishga chaqirdi. Bu taklif mintaqada 2018 yildan beri muomalada bo\u02bblib kelayotgan, ammo hali amalga oshirilmagan tashabbusni qayta jonlantiradi.<\/p>\n
Japarov ushbu taklifni 13 mart kuni Facebook sahifasida Tojikiston Prezidenti Emomali Rahmon bilan davlat chegarasi to\u02bbg\u02bbrisidagi shartnomani imzolagan daqiqalardan so\u02bbng e\u02bclon qildi. U shunday yozdi: "Markaziy Osiyo mamlakatlari o\u02bbzaro vizasiz rejimni joriy etish jarayonini boshlashi va xorijiy mehmonlar uchun Shengen vizasiga o\u02bbxshab mintaqa bo\u02bbylab erkin harakatlanish imkonini beruvchi yagona viza kiritishi kerak."<\/p>\n
"Ipak yo\u02bbli vizasi" deb atalgan bu tushuncha yangilik emas. O\u02bbzbekiston va Qozog\u02bbiston 2018 yilda Ipak yo\u02bbli mamlakatlari uchun viza rejimlarini o\u02bbzaro tan olish bo\u02bbyicha birinchi shartnomalarni imzolagan edi. O\u02bbsha paytda O\u02bbzbekiston Qirg\u02bbiziston va Tojikiston ham ushbu kelishuvga qo\u02bbshilishga qiziqish bildirganini, Turkmaniston esa hali o\u02bbz imkoniyatlarini ko\u02bbrib chiqayotganini ma\u02bclum qildi. Qozog\u02bbiston ham loyihani Ozarbayjon va Turkiyaga kengaytirish g\u02bboyasini ilgari surdi.<\/p>\n
2020 yilga kelib shartnoma yakunlanishga yaqin ko\u02bbringan edi, biroq COVID-19 pandemiyasi muzokaralarni to\u02bbxtatib qo\u02bbydi va bir qator huquqiy hamda tartibiy masalalarni hal etilmagan holda qoldirdi. 2022 yilda ham O\u02bbzbekiston va Qozog\u02bbiston vizaning huquqiy maqomini belgilovchi normativ-huquqiy bazani ishlab chiqish ustida ish olib bormoqda edi, shartnoma esa hali imzolanmagan edi.<\/p>\n
Japarovning yangilangan tashabbuslari mintaqada noodatiy diplomatik yuksalish kuzatilayotgan bir paytga to\u02bbg\u02bbri keldi. Bu yuksalish 1924 yilda chegaralar birinchi bor belgilanganidan beri 101 yil davomida hal etilmay kelgan Qirg\u02bbiziston-Tojikiston chegara nizosining bartaraf etilishi bilan bog\u02bbliq. Japarov shunday dedi: "Endi mintaqadagi barcha mamlakatlar nihoyat o\u02bbz chegara nizolarini hal etdi, deb ayta olamiz. Shu lahzadan boshlab Markaziy Osiyoda abadiy tinchlik o\u02bbrnatildi."<\/p>\n
Imzolangan chegara shartnomasi 19-mart kuni Qirg\u02bbiziston parlamenti \u2014 Jogorku Keneshga ratifikatsiya uchun taqdim etilishi rejalashtirilgan. Kelishuv ikki tomondan ham hududlarni topshirishni nazarda tutadi: jumladan, Dostuk qishlog\u02bbi aholisini ko\u02bbchirish va chegara chizig'i bo'ylab shaxmat tartibida joylashgan bir qator xonadonlarni ham qamrab oladi. Japarov noto\u02bbg\u02bbri joylashuv tuzilishi samarali chegara nazoratini ta\u02bcminlash uchun to\u02bbg\u02bbri demarkatsiya chizig'ini zarur qilganini aytdi.<\/p>\n
U bu tartibning insoniy narxini tan oldi. "Fuqarolarimiz uchun topshirilgan yerlarni tark etish, shubhasiz, og\u02bbir \u2014 bu ularning vatani, ajdodlari yotgan muqaddas joy. Xuddi shu his-tuyg\u02bbularni qishloqlari Qirg\u02bbiziston tarkibiga o\u02bbtgan tojik qishloq aholisi ham boshdan kechirmoqda. Bu ikki tomon uchun ham og\u02bbriqli jarayon," dedi Japarov, shu bilan birga milliy chegaralarni belgilashda davlat manfaatlari alohida jamoalar manfaatlaridan ustun turishi kerakligini ta\u02bckidladi.<\/p>\n
Prezident kelishuvni yo\u02bbqotilgan jonlar nuqtai nazaridan ham baholadi: so\u02bbnggi 30 yil ichida chegara mojarolari ikki tomondan minglab fuqarolarning hayotiga zomin bo\u02bblganini aytdi. U ko\u02bbchirilgan aholini qo\u02bbllab-quvvatlashga va\u02bcda berdi. "Ularga yashash sharoiti ancha yaxshi bo\u02bblgan zamonaviy uylar taqdim etamiz," dedi u.<\/p>\n
Japarovning viza taklifi Markaziy Osiyoning qolgan to\u02bbrtta hukumati orasida qo\u02bbllab-quvvatlanishini topish-topmasligi hali noma\u02bclum. Muzokaralarning oldingi bosqichlari huquqiy asoslar va ishtirok shartlari masalasida to\u02bbxtab qolgan edi; yangi muzokaralar uchun hech qanday muddat yoki rasmiy mexanizm e\u02bclon qilinmagan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Qirg\u02bbiz prezidenti 1924 yildan beri davom etib kelgan hududiy nizoga chek qo\u02bbygan tarixiy chegara shartnomasi imzolanganidan bir necha kun o\u02bbtib, uzoq vaqtdan beri muzlab qolgan mintaqaviy viza taklifini qayta ko\u02bbtardi.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5691,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[359],"tags":[],"ucw_region":[],"ucw_sector":[],"ucw_issue":[],"ucw_institution":[],"ucw_case_status":[],"ehb_region":[],"class_list":["post-5690","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-politics"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5690"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5690\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5690"},{"taxonomy":"ucw_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_region?post=5690"},{"taxonomy":"ucw_sector","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_sector?post=5690"},{"taxonomy":"ucw_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_issue?post=5690"},{"taxonomy":"ucw_institution","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_institution?post=5690"},{"taxonomy":"ucw_case_status","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_case_status?post=5690"},{"taxonomy":"ehb_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ehb_region?post=5690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}