{"id":5722,"date":"2026-10-23T23:49:16","date_gmt":"2026-10-23T23:49:16","guid":{"rendered":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/first-business-census-gets-under-way-aiming-to-map-uzbekistans-shadow-economy\/"},"modified":"2026-10-23T23:49:16","modified_gmt":"2026-10-23T23:49:16","slug":"first-business-census-gets-under-way-aiming-to-map-uzbekistans-shadow-economy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/first-business-census-gets-under-way-aiming-to-map-uzbekistans-shadow-economy\/","title":{"rendered":"Birinchi biznes ro&#8217;yxatga olish boshlandi: O&#8217;zbekistonning soya iqtisodiyotini xaritalash maqsad qilingan"},"content":{"rendered":"<p>O&#039;zbekiston 15-oktabrda o&#039;zining ilk biznes ro&#039;yxatga olishini boshladi \u2014 bu haqda Adliya vazirligi xabar berdi. Ro&#039;yxatga olish 9-oktabrda imzolangan hukumat qarori asosida 30-noyabrga qadar davom etadi.<\/p>\n<p>Ro&#039;yxatga olish iqtisodiy faoliyatning barcha qatlamlarini qamrab oladi: yuridik shaxslar, yakka tartibdagi tadbirkorlar, dehqon xo&#039;jaliklari, o&#039;z-o&#039;zini band qilgan shaxslar va rasmiy ro&#039;yxatdan o&#039;tmagan holda faoliyat yuritayotgan korxonalar. Uning e&#039;lon qilingan maqsadi \u2014 rasmiy statistikada hozircha hisobga olinmayotgan faoliyatni ham o&#039;z ichiga olgan holda iqtisodiyotning aniqroq manzarasini yaratishdir.<\/p>\n<h2>Kuzatilmayotgan iqtisodiyot ko&#039;lami<\/h2>\n<p>Ushbu tadbirning asoslanishi hukumatning o&#039;z baholarida yaqqol ko&#039;rinadi. Kuzatilmayotgan, ya&#039;ni soya iqtisodiyoti umumiy iqtisodiy mahsulotning taxminan 23 foizini tashkil etadi, bu 246 trillion so&#039;mga teng. Qishloq xo&#039;jaligida bu ulush ancha yuqori bo&#039;lib, tarmoq aylanmasining 60 foizini tashkil etadi. Mamlakatdagi 15,2 million band kishidan 6,5 millionining \u2014 taxminan 42 foizining \u2014 daromadlari rasmiy hujjatlarda to&#039;liq aks ettirilmagan. Rasmiy ro&#039;yxatdan o&#039;tgan ba&#039;zi kichik va o&#039;rta korxonalar amalda faoliyatsiz yoki rasmiy tugatish tartibidan o&#039;tmagan holda allaqachon faoliyatini to&#039;xtatgan.<\/p>\n<h2>Ro&#039;yxatga olish qanday amalga oshiriladi<\/h2>\n<p>Yuridik shaxslar o&#039;z ma&#039;lumotlarini hisobot.stat.uz portali orqali taqdim etishlari shart, o&#039;z-o&#039;zini band qilgan shaxslar esa census.stat.uz sayti orqali buni amalga oshirishlari mumkin. Jarayonni onlayn yakunlamaganlar uchun ro&#039;yxatga oluvchilar ish vaqtida korxonalarning haqiqiy joylashgan manzillariga tashrif buyuradi. Savol va yordam uchun 1851 qisqa raqamidagi qo&#039;ng&#039;iroq markazi mavjud.<\/p>\n<p>Respondentlar tomonidan taqdim etilgan barcha ma&#039;lumotlar maxfiy saqlanadi va faqat statistik maqsadlarda foydalaniladi, dedi vazirlik.<\/p>\n<p>Ro&#039;yxatga olish yakunlanganidan keyin o&#039;n kun ichida ro&#039;yxatga oluvchilar qayd etilgan iqtisodiy birliklarning besh foizigacha qamrab oladigan tekshiruvlarni amalga oshiradi. Yakuniy natijalar 2027-yil 1-sentyabrgacha e&#039;lon qilinishi kutilmoqda.<\/p>\n<h2>Keng qamrovli statistik islohot doirasida<\/h2>\n<p>Tadbirkorlik ro&#039;yxatga olishi O\u02bbzbekistonning 1989-yildan beri o\u02bbtkazilgan birinchi umumiy aholi va qishloq xo\u02bbjaligi ro&#039;yxatga olishidan keyin amalga oshirilmoqda \u2014 bu tadbirkorlik ro&#039;yxatga olishidan oldin, shu yil boshida o&#039;tkazilgan edi. Mazkur ro&#039;yxatga olish davomida mamlakatning haqiqiy aholisi avval taxmin qilinganidan ko&#039;p ekanligi aniqlandi va rasmiy statistikada aks etmagan deyarli bir million gektar yer maydoni borligi ma&#039;lum bo&#039;ldi \u2014 bu iqtisodiyotning bir necha sohasida qayd etilgan va real ma&#039;lumotlar o&#039;rtasida sezilarli tafovutlar mavjudligidan dalolat beradi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hukumat farmoyishi bilan tashkil etilgan ushbu ro&#8217;yxatga olish \u2014 rasmiy ro&#8217;yxatdan o&#8217;tgan kompaniyalardan tortib norasmiy operatorlargacha barcha iqtisodiy birliklarni qamrab oladi va 30-noyabrga qadar davom etadi; yakuniy natijalar 2027-yil sentyabriga qadar e&#8217;lon qilinishi kutilmoqda.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5723,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[360],"tags":[],"ucw_region":[],"ucw_sector":[],"ucw_issue":[],"ucw_institution":[],"ucw_case_status":[],"ehb_region":[],"class_list":["post-5722","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-business"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5722"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5722\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5723"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5722"},{"taxonomy":"ucw_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_region?post=5722"},{"taxonomy":"ucw_sector","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_sector?post=5722"},{"taxonomy":"ucw_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_issue?post=5722"},{"taxonomy":"ucw_institution","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_institution?post=5722"},{"taxonomy":"ucw_case_status","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_case_status?post=5722"},{"taxonomy":"ehb_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ehb_region?post=5722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}