{"id":6102,"date":"2026-10-24T06:08:10","date_gmt":"2026-10-24T06:08:10","guid":{"rendered":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/ucw-2314-household-energy-use-falls-13-21-after-tiered-tariffs-replace-blanket-subsidies\/"},"modified":"2026-10-24T06:08:10","modified_gmt":"2026-10-24T06:08:10","slug":"ucw-2314-household-energy-use-falls-13-21-after-tiered-tariffs-replace-blanket-subsidies","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/ucw-2314-household-energy-use-falls-13-21-after-tiered-tariffs-replace-blanket-subsidies\/","title":{"rendered":"Uy xo\u02bbjaliklari energiya sarfi bosqichli tariflar joriy etilgandan so\u02bbng 13\u201321% ga kamaydi"},"content":{"rendered":"

Har bir uy xo\u02bbjaligi uchun o\u02bbrtacha oylik elektr energiyasi sarfi 2023 yildan 2025 yilga qadar 28 kVt\u00b7soatga \u2014 taxminan 13% ga \u2014 kamaydi, tabiiy gaz sarfi esa xuddi shu davr mobaynida 89 kub metrga, ya'ni deyarli 21% ga tushdi. Iqtisodiyot va moliya vazirining o\u02bbrinbosari Xurshid Mustafayev bu raqamlarni 14 oktabr kuni bo\u02bblib o\u02bbtgan matbuot anjumanida oshkor qildi va pasayishni keng qamrovli energiya subsidiyalarini hajmga asoslangan narxlash hamda kam daromadli oilalar uchun maqsadli kompensatsiya bilan almashtirgan tarif islohotlari dasturiga bog\u02bbladi.<\/p>\n

Har bir abonent uchun oylik elektr energiyasi sarfi 2023 yilda 212 kVt\u00b7soatni tashkil etgan bo'lib, 2025 yilga kelib 184 kVt\u00b7soatga tushdi. Gaz sarfi esa xuddi shu ikki yillik davr mobaynida har bir abonent uchun 431 dan 342 kub metrga kamaydi. Mustafayev bu tendensiyani uy xo\u02bbjaliklarining narx signallariga javoban xatti-harakatlarini o\u02bbzgartirayotganining dalili sifatida baholadi va odamlar asta-sekin tejamkorlik hamda energiya samaradorligiga o\u02bbtib borayotganini aytib, bu o\u02bbzgarishni islohotning ijobiy natijasi sifatida tavsifladi.<\/p>\n

Eski subsidiya modelidan nima uchun voz kechildi<\/h2>\n

Milliy ijtimoiy himoya agentligi direktor o\u02bbrinbosari Jamshid Abruev xuddi shu tadbirda hukumatning universal tarif subsidiyalaridan voz kechish qarorini amalda ushbu mexanizm regressiv xarakter kasb etganini ko'rsatgan dalillar asosida qabul qilinganini aytdi. Uy xo\u02bbjaliklari tariflari bir necha yil davomida muzlatib qo\u02bbyilgan edi, holbuki energiya ishlab chiqarish va yetkazib berishning haqiqiy xarajatlari oshib bordi; bu farqni davlat byudjeti va energetika kompaniyalari qopladi. Abruev aytishicha, ushbu mexanizm qisman koronavirus pandemiyasi va undan keyingi iqtisodiy tiklanish davrida yengillashtiruvchi chora sifatida joriy etilgan edi.<\/p>\n

Iste'mol ko'rsatkichlari tahlili keskin nomutanosiblikni ko'rsatdi: oyiga 200 kVt\u00b7soatdan ortiq elektr energiyasi sarflaydigan abonentlar barcha uy xo\u02bbjaligi abonentlarining 30% ini tashkil etsa-da, umumiy maishiy elektr energiyasi iste'molining 71% ini egallaydi. Abruev bu holat subsidiyaning asosan katta uy-joylarda ko'proq maishiy texnika ishlatadigan yuqori daromadli uy xo\u02bbjaliklariga nomutanosib ravishda foyda keltirganini, qo\u02bbllab-quvvatlash rasman himoya qilishi nazarda tutilgan kam daromadli oilalarga esa yetarlicha tegmaganini anglatishini ta'kidladi.<\/p>\n

Yangi tarif tuzilmasi qanday ishlaydi<\/h2>\n

Asosiy iste'mol normalari va hajmga asoslangan tariflar 2024 yil 1 maydan kuchga kirdi. Ushbu tizim doirasida har bir uy xo\u02bbjaligiga oylik 200 kVt\u00b7soat elektr energiyasi normasi belgilandi. Gaz uchun norma isitish mavsumida oyiga 500 kub metr, qolgan oylarda esa 100 kub metrni tashkil etadi. Ushbu normalar doirasidagi iste'mol pastroq asosiy tarif bo'yicha hisoblanadi, chegaradan ortiq iste'mol esa yuqoriroq tarif bo'yicha to'lanadi.<\/p>\n

Tariflar 2026 yil 1 iyunda qayta ko'rib chiqildi. Amaldagi jadvalga ko'ra, elektr energiyasi birinchi 200 kVt\u00b7soat uchun har bir kVt\u00b7soatiga 650 so\u02bbm, 201 dan 500 kVt\u00b7soatgacha bo'lgan iste'mol uchun esa 900 so\u02bbm turadi. Asosiy norma doirasidagi gaz har bir kub metri uchun 1 100 so\u02bbmdan narxlangan.<\/p>\n

Kam daromadli uy xo\u02bbjaliklari uchun maqsadli qo\u02bbllab-quvvatlash<\/h2>\n

Yuqori tariflarning nochor oilalarga ta'sirini yumshatish maqsadida hukumat kompensatsiya mexanizmini joriy etdi: unga ko'ra, kam daromadli xonadonlar qo'shimcha iste'mol qilgan elektr energiyasi uchun asosiy va yuqori stavka o'rtasidagi farqni qoplaydigan yordam oladi. Abruev so'nggi o'n sakkiz oy ichida taxminan 470 000 oila ushbu sxemadan foydalanganini, shu maqsad uchun jami 156 milliard so'm ajratilganini ma'lum qildi.<\/p>\n

Universal subsidiyalardan maqsadli transferlar bilan birlashtirilgan differensiallashtirilgan tariflarga o'tish \u2014 davlatning xonadon energiya xarajatlarini qo'llab-quvvatlash tizimidagi muhim tarkibiy o'zgarishni anglatadi. Amaldorlar iste'mol ma'lumotlarini islohotning kutilgan samaradorlik effektini ber\u0430yotganiga doir dastlabki dalil sifatida taqdim etdi; biroq ko'rsatkichlar 2025 yilgacha bo'lgan davrni qamrab oladi va 2026 yil iyun oyidagi tarif o'zgartirishini aks ettiruvchi yangi ma'lumotlar tadbirda taqdim etilmadi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Har bir uy xo\u02bbjaligi uchun o\u02bbrtacha oylik elektr energiyasi sarfi 2023 yildagi 212 kVt\u00b7soatdan 2025 yilga kelib 184 kVt\u00b7soatga tushdi, gaz sarfi esa 431 dan 342 kub metrga kamaydi. Bu ko’rsatkichlar rasmiylar fikricha davlat yordamining asosiy qismini yuqori daromadli iste’molchilarga yo’naltirgan subsidiya tizimi o\u02bbrniga bosqichli tariflar joriy etilishi natijasida qayd etildi.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":6103,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,45,46],"tags":[24,18],"ucw_region":[],"ucw_sector":[],"ucw_issue":[],"ucw_institution":[],"ucw_case_status":[],"ehb_region":[],"class_list":["post-6102","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-governance-reform","category-public-spending","category-energy-resources","tag-top-news","tag-economy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6102","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6102"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6102\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6102"},{"taxonomy":"ucw_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_region?post=6102"},{"taxonomy":"ucw_sector","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_sector?post=6102"},{"taxonomy":"ucw_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_issue?post=6102"},{"taxonomy":"ucw_institution","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_institution?post=6102"},{"taxonomy":"ucw_case_status","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_case_status?post=6102"},{"taxonomy":"ehb_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ehb_region?post=6102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}