{"id":6151,"date":"2026-10-24T06:48:32","date_gmt":"2026-10-24T06:48:32","guid":{"rendered":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/ucw-1965-global-multidimensional-poverty-hits-1-2-billion-for-first-time-since-2010-as-tajikistan-bucks-regional-trend\/"},"modified":"2026-10-24T06:48:32","modified_gmt":"2026-10-24T06:48:32","slug":"ucw-1965-global-multidimensional-poverty-hits-1-2-billion-for-first-time-since-2010-as-tajikistan-bucks-regional-trend","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/ucw-1965-global-multidimensional-poverty-hits-1-2-billion-for-first-time-since-2010-as-tajikistan-bucks-regional-trend\/","title":{"rendered":"Global ko’p o’lchovli qashshoqlik 2010 yildan beri birinchi marta 1,2 milliardga yetdi, Tojikiston esa mintaqaviy tendentsiyaga qarshi bormoqda"},"content":{"rendered":"

O'tkir ko'p o'lchovli qashshoqlikda yashovchi odamlar soni 1,2 milliardga yetdi \u2014 bu oldingi yangilanishga nisbatan 51,5 million kishiga ko'payish bo'lib, Global Ko'p o'lchovli Qashshoqlik Indeksi (MPI) 2010 yilda ishga tushirilganidan beri ko'rsatkichning birinchi o'sishini anglatadi. Mazkur raqamlar Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taraqqiyot Dasturi (BMTTD) va Oksford universiteti qoshidagi Oksford qashshoqlik va inson taraqqiyoti tashabbusi (OPHI) tomonidan birgalikda tayyorlangan 2026 yilgi MPI hisobotida keltirilgan.<\/p>\n

Ko'p o'lchovli qashshoqlar qatoriga kiritilganlarning yarmidan ko'pi \u2014 617 million kishi \u2014 bolalardir. Qashshoq aholining yana 83 foizi qishloq joylarida yashaydi, bu esa mahromiyatning geografik jihatdan to'planganligini ko'rsatadi. Hisobot rivojlanayotgan mintaqalardagi 108 mamlakatni qamrab oladi; bu mamlakatlar birgalikda dunyo aholisining 78 foiziga uy-joy bo'lib, qashshoqlikning faqat sonini emas, balki tarqalishi va intensivligini ham o'lchaydi.<\/p>\n

Indeks nimani o'lchaydi<\/h2>\n

An'anaviy daromadga asoslangan qashshoqlik chegaralaridan farqli o'laroq, Global MPI odamlarning kundalik hayotida duch keladigan mahromiyatlar doirasini aks ettiradi. Agar shaxs sog'liq, ta'lim va turmush sharoitlarini qamrab oluvchi \u2014 jumladan, toza suv, elektr energiyasi va ta'limga kirish imkoniyatini o'z ichiga olgan \u2014 o'nta vaznli ko'rsatkichning kamida uchdan birida mahrum bo'lsa, u ko'p o'lchovli qashshoq deb tasniflanadi. BMTTD ma'muri Aleksandr De Kro bu o'sishni xalqaro hamjamiyat uchun tashvishli signal sifatida ta'rifladi va statistika ortida bir vaqtning o'zida ochlik va asosiy xizmatlarga kirish imkoniyatidan mahrum bo'lgan odamlar turganini ta'kidladi.<\/p>\n

\"Alex
<\/figcaption><\/figure>\n

De Kro vaziyat jiddiy bo'lsa-da, qaytarib bo'lmaydigan emasligini ta'kidladi va mahromiyatlarni alohida emas, balki kompleks tarzda hal etgan mamlakatlarni qat'iy choralar o'lchanadigan natijalarga olib kelishi mumkinligining isboti sifatida keltirdi.<\/p>\n

Raqamlar nima uchun o'sdi<\/h2>\n

Hisobot o'sishni ikki alohida omil bilan izohlaydi. 2026 yilda yangi uy-joy so'rovnomalari o'tkazilmagan 95 mamlakatda yangilangan aholi taxminlarining o'zi global qashshoqlik hisobiga taxminan 15,8 million kishi qo'shdi. Qolgan o'sish esa shu yil MPI baholari yangilangan 13 mamlakatda so'rovnoma turlari bo'yicha haqiqiy qashshoqlik darajasidagi o'zgarishlar, demografik o'zgarishlar va ko'rsatkich qamrovining farqlari kombinatsiyasini aks ettiradi.<\/p>\n

Yangilangan mamlakatlar orasida aralash natijalar<\/h2>\n
\"Alex
<\/figcaption><\/figure>\n

Yangilangan tahlillar mavjud 13 mamlakat orasida manzara bir xil emas. Ulardan beshtasida ko'p o'lchovli qashshoqlikda yashayotgan aholining ulushi sezilarli darajada kamaydi. Misr, Nepal va Tojikiston \u2014 O'zbekiston bilan yaqin iqtisodiy va ijtimoiy aloqalarga ega bo'lgan Markaziy Osiyo qo'shnisi \u2014 har birida qashshoqlik darajasi ham, tegishli mahrumi\u044f\u0442larni boshdan kechirayotgan odamlarning mutlaq soni ham qisqardi; bu ko'rsatkich faqat darajaning pasayishiga qaraganda ancha qat'iyroq mezondir.<\/p>\n

Angola va Zambiya esa ogohlantirarli zidlikni namoyon etadi: ikkala mamlakatda ham qashshoqlikda yashayotgan aholining ulushi kamaydi, biroq aholining o'sishi qisqarish sur'atidan oshib ketdi \u2014 ya'ni jon boshiga hisoblaganda ahvol yaxshilanayotgan bo'lsa-da, qashshoqlikdagi odamlarning umumiy soni o'sishda davom etdi.<\/p>\n

Nigeriya esa erishilgan yutuqlar qanday yo'qotilishi mumkinligini ko'rsatadi. 2010-yillarda ko'p o'lchovli qashshoqlikni sezilarli darajada kamaytirganidan so'ng, mamlakat 2020-yillarda orqaga qaytishni boshdan kechirdi: qashshoqlik darajasi ham, mahrumi\u044f\u0442larni boshdan kechirayotgan odamlar soni ham oshdi. Hisobot Nigeriyani doimiy siyosiy ishtiroqsiz taraqqiyot o'z-o'zini saqlab qola olmasligining ogohlantirishiga misol sifatida ko'rsatadi.<\/p>\n

\"Apple
<\/figcaption><\/figure>\n

Tez sur'atdagi taraqqiyot mumkin<\/h2>\n

Hisobot shuningdek, istisno tezlikdagi holatlarni ham qayd etadi. Taqqoslanadigan trend ma'lumotlari mavjud 89 mamlakat orasida 33 tasi MPI qiymatini 15 yildan kam vaqt ichida ikki barobarga kamaytira oldi; ulardan oltitasi Sahroi Kabir janubidagi Afrikada joylashgan. Xitoy ma\u02bclumotlar to'plamidagi eng tez qisqarishni qayd etdi: u MPI qiymatini atigi to'rt yil ichida ikki barobarga kamaytirdi \u2014 ko'p o'lchovli qashshoqlikda yashayotgan aholining ulushi 2010 yildan 2014 yilga qadar 9,5% dan 4,2% ga tushdi. Vyetnam MPI qiymatini yetti yil ichida ikki barobarga kamaytirdi, Esvatini esa 15 yil davomida ko'p o'lchovli qashshoqlikdagi aholining ulushini 38,7% dan 8% ga tushirdi.<\/p>\n

2030 yilgi maqsad hali ham erishish imkoniyati doirasida<\/h2>\n

Bir\u043b\u0430\u0448\u0433\u0430\u043d Millatlar Tashkilotining Barqaror Rivojlanish Maqsadlari 1.2-vazifasi 2030 yilga qadar barcha shakllardagi qashshoqlikda yashayotgan erkaklar, ayollar va bolalar ulushini kamida ikki barobarga kamaytirish talabini qo'yadi. 2026 yilgi MPI yangilanishi ushbu maqsad qiyin, ammo erishish mumkin bo'lgan maqsad bo'lib qolayotganini ta'kidlaydi va allaqachon ushbu chegaraga erishgan yoki erishish yo'lida bo'lgan mamlakatlarni yo'nalishni o'zgartirish mumkinligining isboti sifatida keltiradi. Hisobot mualliflari integratsiyalashgan yondashuvlar \u2014 sog'liqni saqlash, ta'lim va turmush darajasini ketma-ket emas, balki bir vaqtning o'zida hal qilish \u2014 tarmoq bo'yicha amalga oshiriladigan aralashuvlarga qaraganda izchil ravishda kuchliroq natijalar berganini ta'kidlaydi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O’tkir ko’p o’lchovli qashshoqlikda yashovchi odamlar soni 1,2 milliardga yetdi \u2014 bu 51,5 million kishiga ko’payish bo’lib, Global MPI 2010 yilda ishga tushirilganidan beri qayd etilgan birinchi o’sishdir. BMTTD va Oksford universiteti tomonidan tayyorlangan yangi hisobotda ta’kidlanishicha, zarardiydaganlarning yarmidan ko’pi bolalar bo’lib, mintaqadosh Tojikiston qashshoqlik darajasini ham, muhtoj odamlar umumiy sonini ham qisqartirgan kam sonli mamlakatlar qatoriga kiradi.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":6152,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,44],"tags":[24,18],"ucw_region":[],"ucw_sector":[],"ucw_issue":[],"ucw_institution":[],"ucw_case_status":[],"ehb_region":[],"class_list":["post-6151","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-governance-reform","category-analysis-explainers","tag-top-news","tag-economy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6151","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6151"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6151\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6152"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6151"},{"taxonomy":"ucw_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_region?post=6151"},{"taxonomy":"ucw_sector","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_sector?post=6151"},{"taxonomy":"ucw_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_issue?post=6151"},{"taxonomy":"ucw_institution","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_institution?post=6151"},{"taxonomy":"ucw_case_status","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_case_status?post=6151"},{"taxonomy":"ehb_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ehb_region?post=6151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}