{"id":7800,"date":"2026-11-16T04:12:39","date_gmt":"2026-11-16T04:12:39","guid":{"rendered":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/grid-decay-undercuts-uzbekistans-50-power-surge-central-bank-warns\/"},"modified":"2026-11-16T04:12:39","modified_gmt":"2026-11-16T04:12:39","slug":"grid-decay-undercuts-uzbekistans-50-power-surge-central-bank-warns","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/grid-decay-undercuts-uzbekistans-50-power-surge-central-bank-warns\/","title":{"rendered":"Tarmoq eskirishi O\u02bbzbekistonning 50% energiya o\u02bbsishini susaytirmoqda \u2014 Markaziy bank ogohlantiryapti"},"content":{"rendered":"<p>O\u02bbzbekiston 2025 yilgacha bo\u02bblgan to\u02bbrt yil ichida elektr stansiyalarining o\u02bbrnatilgan quvvatini 50 foizga oshirdi, biroq elektr tarmog\u02bbi bu quvvatni ishonchli tarzda yetkazib berishga hali ham yetarlicha eskirgan va haddan tashqari yuklanganligicha qolmoqda \u2014 Markaziy bank endi bu tarkibiy to\u02bbsiqni inflyatsiya maqsadlariga bevosita tahdid sifatida belgilamoqda.<\/p>\n<p>Bu ogohlantirish bankning 2027\u20132029 yillarga mo\u02bbljallangan pul-kredit siyosatining kontseptual asoslari loyihasida keltirilgan. Hujjatda ishlab chiqarishning o\u02bbsishi uzatish va taqsimlashga parallel investitsiyalarsiz unchalik ahamiyat kasb etmasligi, takroriy uzilishlar esa iqtisodiyot bo\u02bbylab ishlab chiqarish xarajatlarini oshirib, yol\u02bbgiz pul-kredit vositalari bilan bostirish mumkin bo\u02bblmagan narx bosimini keltirib chiqarishi haqida dalillar keltirilgan.<\/p>\n<h2>Muammoning ko\u02bblami<\/h2>\n<p>Tashvish ortidagi raqamlar juda keskin. 27 iyul kuni o\u02bbtkazilgan prezidentlik yig\u02bbilishida amaldorlar faqat 2026 yilning iyun va iyul oylarida elektr tarmog\u02bbida taxminan 4 000 ta nosozlik yuz berganini ma\u02bclum qildi. Ayrim hududlarda uy xo\u02bbjaliklari va korxonalar ketma-ket sakkiz-o\u02bbn soat davomida elektrsiz qoldi. Tarmoq yo\u02bbqotishlari uzatilgan elektr energiyasining 17,2 foizini tashkil etdi; yilning birinchi olti oyida tarmoqda yo\u02bbqolgan energiya hajmi 4,8 milliard kilovat-soatga yetdi.<\/p>\n<p>Jahon banki ham xuddi shu zaiflikni 2025 yil may oyida qayd etgan edi: O\u02bbzbekistonning taqsimlash tarmog\u02bbi aktivlarining yarmidan ko\u02bbpi o\u02bbttiz yildan ortiq muddatda foydalanilganini ta\u02bckidlagan edi. Bank 2024 yilda taqsimlash tarmoqlaridagi texnik yo\u02bbqotishlarni taxminan 13 foiz deb baholagan, buni eskirgan uskunalar va haddan tashqari yuklan\u0433\u0430\u043d infratuzilmaga bog\u02bblagan hamda tarmoq yangilanmasa tizim qurilayotgan qo\u02bbshimcha qayta tiklanadigan quvvatni qabul qila olmasligidan ogohlantirgandi.<\/p>\n<p>Prezident Shavkat Mirziyoyev bu masalani 2026-yil 23-fevral kuni bo&#039;lib o&#039;tgan yig&#039;ilishda ko&#039;tarib, yangi yuqori voltli uzatish liniyalari qurilmasa, ishlab chiqarish quvvati tarmoqning ko&#039;tara oladigan hajmidan oshib ketishi mumkinligidan ogohlantirdi. U 2025-yilda tarmoqni rivojlantirish uchun ajratilgan mablag&#039;larning juda sekin o&#039;zlashtirilayotganini ta&#039;kidladi. Mazkur yig&#039;ilishda e&#039;lon qilingan chora-tadbirlar qatoriga umumiy uzunligi 602 kilometrni tashkil etuvchi uchta yuqori voltli liniya kiradi; xususan Toshkent bo&#039;yicha: 75 kilometr yangi yuqori voltli liniyalar, besht\u0430 yangi transformator podstansiyasi, 69 kilometr mavjud liniyalar va 18 ta podstansiyani modernizatsiya qilish, shuningdek 638 kilometr past voltli tarmoq va 161 ta transformator punktini yangilash ko&#039;zda tutilgan.<\/p>\n<h2>Moliyalashtirish yo&#039;llari<\/h2>\n<p>Markaziy bankning hujjatida so&#039;nggi o&#039;n yil ichida elektr va gaz tarmoqlari, podstansiyalar, transformatorlar hamda gaz taqsimlash infratuzilmasini modernizatsiya qilishga 30 trillion so&#039;m yo&#039;naltirilgani qayd etilgan \u2014 bu raqam o&#039;tgan davrdagi investitsiyalar ko&#039;lamini ko&#039;rsatib, ayni paytda ularning yetarli bo&#039;lmaganiga ishora qiladi.<\/p>\n<p>Xalqaro kreditorlar endi yanada katta va maqsadli dasturlar bilan ishga tushmoqda. 2025-yil may oyida Jahon banki taqsimlash infratuzilmasi uchun 100 million dollar miqdorida imtiyozli kredit ajratishni tasdiqladi; unga \u00abRegional Electric Networks\u00bb kompaniyasi tomonidan 50 million dollar qo&#039;shilishi rejalashtirilgan. Besh yilga mo&#039;ljallangan umumiy hajmi 150 million dollar bo&#039;lgan dastur 6 000 kilometr past voltli taqsimlash liniyalarini qurish va modernizatsiya qilishni, 1 200 ta transformatorni o&#039;rnatish yoki almashtirish, shuningdek 150 000 ta aqlli hisoblagich va 4 000 ta avtomatlashtirilgan ma&#039;lumot yig&#039;ish qurilmasini o&#039;z ichiga olgan hisoblash va tarmoqni boshqarish tizimlarini joriy etishni qamrab oladi.<\/p>\n<p>2026-yil oktyabr oyida Jahon banki butun mamlakat bo&#039;ylab 60 ta asosiy podstansiyani modernizatsiya qilish va raqamlashtirish uchun mo&#039;ljallangan 371 million dollar miqdoridagi ikkinchi, yanada yirik dasturni moliyalashtirishni e&#039;lon qildi. Osiyo taraqqiyot banki 200 million dollar, Jahon banki 100 million dollar ajratadi, O&#039;zbekiston esa o&#039;z hissasi sifatida 71 million dollar kiritadi; dastur \u00abO&#039;zbekiston milliy elektr tarmoqlari\u00bb tomonidan amalga oshiriladi. 2031-yilga kelib podstansiyalarni modernizatsiya qilish natijasida mazkur ob&#039;ektlardagi yillik energiya yo&#039;qotishlari 20 000 megavatt-soatga kamayishi va qo&#039;shimcha 3,3 gigavatt quvvatdagi qayta tiklanadigan energiya manbalarini tarmoqqa ulash imkonini beruvchi zaxira yaratilishi kutilmoqda.<\/p>\n<p>Jahon banki O&#039;zbekistonning taqsimlash tarmoqlarini 2030-yilgacha modernizatsiya qilish va kengaytirish uchun jami taxminan 3 milliard dollar talab etilishini baholagan.<\/p>\n<h2>Inflyatsiya bilan bog&#039;liqligi<\/h2>\n<p>Markaziy bankning yondashuvi ataylab tanlangan. Bankning asosiy prognoziga ko&#039;ra, inflyatsiya 2027-yilning ikkinchi yarmida 5 foizga tushishi kutilmoqda, biroq hujjatda uzluksiz uzilishlar va tariflar o&#039;sishidan kelib chiqadigan xarajatlar bankning foiz stavkalarini uzoqroq muddatga yuqori ushlab turishga majbur qilishi mumkinligi haqida ogohlantirish berilgan. Elektr uzilishlari ishlab chiqarish liniyalarini to&#039;xtatib qo&#039;yadi, korxonalarni qimmat zaxira generatorlaridan foydalanishga undaydi va birlik xarajatlarini oshiradi; taklif talab bilan hamnafas bo&#039;la olmasa, narxlar ko&#039;tariladi.<\/p>\n<p>Bank tariflar masalasida ham ochiqchasiga gapiradi. Energiya narxlarini iqtisodiy jihatdan asoslangan darajaga yaqinlashtirish kommunal xizmatlar uchun investitsiya qilishga zarur bo&#039;lgan daromad bazasini yaratadi, ammo bu ayni paytda uy xo&#039;jaliklari va korxonalar uchun xarajatlarni oshiradi. Markaziy bank har qanday tarif oshirilishi xizmat sifatining o&#039;lchanadigan yaxshilanishi, texnik yo&#039;qotishlarning kamayishi va boshqaruvning takomillashuvi bilan birga bo&#039;lishi kerak, deb hisoblaydi \u2014 aks holda bank inflyatsion ta&#039;sirni jilovlash uchun uzoq muddatli qattiq pul-kredit siyosatini yuritishga majbur bo&#039;lishi mumkin.<\/p>\n<p>Iste&#039;molchilar va korxonalarga rejalashtirish imkonini berish maqsadida bank ko&#039;p yillik tarif jadvallarini oldindan e&#039;lon qilishni taklif qilgan \u2014 bu tavsiyani u boshqa siyosat hujjatlarida ham alohida ilgari surgan. Pul-kredit siyosatining loyiha doirasida tarmoq ishonchliligi va tarif shaffofligi ikkinchi darajali infratuzilma masalalari emas, balki bankning amalga oshirishga vakolatlangan narx barqarorligiga erishish uchun zarur shartlar ekanligi aniq ko&#039;rsatib qo&#039;yilgan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O\u02bbzbekiston Markaziy banki 2021 yildan beri ishlab chiqarish quvvatining 50% ga kengaytirilgani eskirgan va yo\u02bbqotishlarga moyil tarmoq tufayli samarasiz qolayotganini ogohlantiryapti \u2014 doimiy uzilishlar esa bank yol\u02bbgiz pul-kredit vositalari bilan bartaraf eta olmaydigan inflyatsiyani qo\u02bbzg\u02bbatib, yuqori foiz stavkalarini uzoqroq saqlab qolish xavfini tug\u02bbdirmoqda.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":7801,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43],"tags":[1095,288,1063,629,381,970],"ucw_region":[],"ucw_sector":[],"ucw_issue":[],"ucw_institution":[],"ucw_case_status":[],"ehb_region":[],"uov_series":[],"class_list":["post-7800","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-governance-reform","tag-electricity-grid","tag-energy-infrastructure","tag-inflation","tag-world-bank","tag-central-bank","tag-monetary-policy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7800","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7800"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7800\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7801"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7800"},{"taxonomy":"ucw_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_region?post=7800"},{"taxonomy":"ucw_sector","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_sector?post=7800"},{"taxonomy":"ucw_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_issue?post=7800"},{"taxonomy":"ucw_institution","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_institution?post=7800"},{"taxonomy":"ucw_case_status","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_case_status?post=7800"},{"taxonomy":"ehb_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ehb_region?post=7800"},{"taxonomy":"uov_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/uov_series?post=7800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}