{"id":8039,"date":"2026-11-20T05:44:57","date_gmt":"2026-11-20T05:44:57","guid":{"rendered":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/forced-labour-persists-in-uzbekistans-silk-industry-rights-group-finds\/"},"modified":"2026-11-20T05:44:57","modified_gmt":"2026-11-20T05:44:57","slug":"forced-labour-persists-in-uzbekistans-silk-industry-rights-group-finds","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/forced-labour-persists-in-uzbekistans-silk-industry-rights-group-finds\/","title":{"rendered":"Huquq himoyachilari: O&#8217;zbekistonning ipak sanoatida majburiy mehnat davom etmoqda"},"content":{"rendered":"<p>O&#039;zbekiston bo&#039;ylab fermerlar ipak qurti boqishga majburlanmoqda \u2014 ularga juda oz haq to&#039;lanmoqda yoki umuman to&#039;lanmayapti, bosh tortgan taqdirda yer ijarasi bekor qilinish bilan tahdid solinmoqda, shuningdek bo&#039;sh shartnomalarga imzo chaktirilyapti \u2014 bu shartnomalardagi ma&#039;lumotlarni keyinchalik amaldorlarning o&#039;zlari to&#039;ldirmoqda. Ushbu topilmalar Germaniyada faoliyat yurituvchi O&#039;zbek inson huquqlari forumi tomonidan 19-noyabr kuni &quot;<em>&quot;Rad etish mumkin emas: O&#039;zbekiston ipak sanoatida majburiy mehnat va ekspluatatsiya&quot; sarlavhali hisobotda e&#039;lon qilindi.&quot;<\/em><\/p>\n<p>Hisobot O\u02bbzbekistonning beshta viloyati va mustaqil Qoraqalpog\u02bbiston Respublikasining 21 ta tumani bo\u02bbylab uch yil davomida olib borilgan monitoring natijalariga asoslanadi. Tadqiqotchilar tut ipak qurti yetishtiruvchi fermerlar, uyda pilla yetishtiruvchi xonadonlar va ipak qayta ishlash korxonalari xodimlari bilan 85 ta suhbat o\u02bbtkazdi. Shuningdek, ular rasmiy me&#039;yoriy hujjatlarni va pilla ishlab chiqaruvchilarning ijtimoiy tarmoqlardagi yuzlab postlarini ko\u02bbrib chiqdi.<\/p>\n<h2>Majburlash Qanday Amalga Oshiriladi<\/h2>\n<p>Hisobotda mahalliy amaldorlar markazdan belgilangan ishlab chiqarish kvotalari asosida harakat qilib, g\u02bbo\u02bbza va don fermerlarini ipak qayta ishlash klasterlari \u2014 2017 yilgi qayta tuzilishdan beri sohada hukmronlik qilayotgan vertikal integratsiyalashgan korxonalar \u2014 bilan shartnoma imzolashga majburlashi tasvirlangan tizim tavsiflanadi. Rad etgan yoki davlat tomonidan belgilangan ko\u02bbrsatkichlarni bajara olmagan fermerlar ijara bekor qilinishi tahdidi va ayrim hollarda jismoniy qo\u02bbrqitishga duchor bo\u02bbladi. Talab qilingan pillani topshirgan fermerlar esa forumga aytishicha, yo hech narsa olmagan, yo ishlab chiqarish xarajatlarini qoplab bo\u02bblmaydigan darajada oz mablag\u02bb olgan.<\/p>\n<p>Qayta ishlash korxonalari tomonidan ajratilgan yerlarda pilla yetishtiruvchi xonadonlar ham o\u02bbxshash muammoga duch keladi. Ushbu tartib ularga tut daraxti ekish va belgilangan miqdorda pilla yetishtirish sharti bilan qishloq xo\u02bbjaligi yerlaridan foydalanish imkonini beradi. Kvotani bajara maslik ijarani bekor qilishi mumkin. Uyda pilla yetishtiruvchilarning mutlaq ko\u02bbpchiligi tadqiqotchilarga bu ish foydasiz ekanligini va haqiqiy tanlov bo\u02bblganida undan voz kechishlarini aytdi.<\/p>\n<p>Takrorlanib turuvchi protsessual shikoyatlardan biri \u2014 bo\u02bbsh shartnoma edi. Fermerlar ham, uyda ishlab chiqaruvchilar ham narx ustuni bo\u02bbsh qoldirilgan holda shartnomalarni muntazam imzolashga majbur qilinganini aytdi. Amaldorlar odatda yagona nusxani o\u02bbzlarida saqlab qoldi va buni Qishloq xo\u02bbjaligi vazirligi bilan ro\u02bbyxatdan o\u02bbtkazish zarurati bilan izohladi \u2014 bu esa ishlab chiqaruvchilarni nima haqida kelishganliklarini tasdiqlovchi hujjatsiz qoldirdi.<\/p>\n<h2>Kvotalar Ortidagi Davlat Mexanizmi<\/h2>\n<p>Hisobotda davlatning roli tasodifiy emas, balki tizimli ekanligi aniqlanadi. Hukumat ipak klasterlarini xom ashyo bilan ta&#039;minlash maqsadida milliy pilla ishlab chiqarish ko\u02bbrsatkichlarini belgilaydi va tarmoq uyushmasi O\u02bbzbekipaksanoat tomonidan belgilangan xarid narxlarini tasdiqlaydi. Mahalliy amaldorlar esa ushbu markaziy ko\u02bbrsatkichlarga erishishi shart, bu esa forum ta&#039;rifiga ko\u02bbra, bozor jalbi o\u02bbrniga majburlov yo\u02bbli bilan mehnatni safarbar etishga to\u02bbg\u02bbridan-to\u02bbg\u02bbri undov yaratadi.<\/p>\n<p>O\u02bbzbekiston Xitoy va Hindistondan keyin dunyoda tut ipagi pillasini ishlab chiqarish bo\u02bbyicha uchinchi o\u02bbrinda turadi. 2025 yilda mamlakat asosan Vyetnam, Janubiy Koreya, Xitoy, Turkiya va Hindistonga 87 million dollar qiymatida ipak mahsulotlari eksport qildi. Ushbu eksport ko\u02bbrsatkichi endi zaiflik omiliga aylanmoqda: Qo\u02bbshma Shtatlar, Yevropa Ittifoqi va tobora ko\u02bbpayib borayotgan boshqa yurisdiktsiyalar majburiy mehnat bilan ishlab chiqarilgan tovarlarga import taqiqlarini joriy etgan yoki joriy etmoqda, forum mualliflari esa sohada hujjatlashtirilgan majburlash O\u02bbzbekistonning eksport istiqbollariga jiddiy zarar yetkazishi mumkinligidan ogohlantirishadi.<\/p>\n<p>&quot;2021 yilda O\u02bbzbek hukumati g\u02bbo\u02bbza terimida davlat tomonidan uyushtirilgan majburiy mehnatni tugatish bo\u02bbyicha o\u02bbz majburiyatini bajardi,&quot; dedi forum direktori Umida Niyozova. &quot;Endi ushbu islohotlarni ipakchilikka ham kengaytirish zarur. Bu majburiy kvotalarni va ma&#039;muriy nazorat mexanizmlarini \u2014 majburlash tizimini saqlab turuvchi va xususiy ipak fabrikalarini arzon pilla bilan ta&#039;minlovchi aynan shu vositalarni \u2014 bekor qilishni anglatadi.&quot;<\/p>\n<p>Forum Toshkentni sohada majburiy mehnatga chek qo\u02bbyishga, fermerlarga majburiy pilla ishlab chiqarish rejalarini yuklab berish amaliyotini bekor qilishga, fermerlar va uyda ishlab chiqaruvchilarning yer foydalanish huquqlarini kafolatlashga, ipak korxonalarini munosib mehnat sharoitlari yaratish va tegishli ish haqi to\u02bblashga majbur qilishga chaqirmoqda. Hisobotda hukumat topilmalarni rasman tan olgan yoki ularga munosabat bildirgan degan da&#039;vo ilgari surilmagan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O&#8217;zbek inson huquqlari forumining uch yillik tekshiruvi shuni ko&#8217;rsatdiki, fermerlar ipak qurti boqishdan bosh tortgan taqdirda yer uchastkalaridan mahrum qilinish bilan tahdid qilinmoqda, mehnatiga juda oz haq to&#8217;lanmoqda yoki umuman haq to&#8217;lanmayapti, hamda ularga bo&#8217;sh shartnomalarga imzo chaktirilyapti \u2014 mahalliy amaldorlar esa markazdan belgilangan kvotalar asosida ish yuritmoqda.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8040,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[1154,1155,1156,439,1157,554],"ucw_region":[],"ucw_sector":[],"ucw_issue":[],"ucw_institution":[],"ucw_case_status":[],"ehb_region":[],"uov_series":[],"class_list":["post-8039","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-corruption-news","tag-export-risk","tag-human-rights","tag-sericulture","tag-forced-labour","tag-uzbek-forum-for-human-rights","tag-agriculture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8039","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8039"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8039\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8039"},{"taxonomy":"ucw_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_region?post=8039"},{"taxonomy":"ucw_sector","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_sector?post=8039"},{"taxonomy":"ucw_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_issue?post=8039"},{"taxonomy":"ucw_institution","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_institution?post=8039"},{"taxonomy":"ucw_case_status","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_case_status?post=8039"},{"taxonomy":"ehb_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ehb_region?post=8039"},{"taxonomy":"uov_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/uov_series?post=8039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}