{"id":8103,"date":"2026-11-21T05:07:26","date_gmt":"2026-11-21T05:07:26","guid":{"rendered":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/tashkent-water-utility-demands-smart-meters-from-private-owners-who-run-no-business\/"},"modified":"2026-11-21T05:07:26","modified_gmt":"2026-11-21T05:07:26","slug":"tashkent-water-utility-demands-smart-meters-from-private-owners-who-run-no-business","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/tashkent-water-utility-demands-smart-meters-from-private-owners-who-run-no-business\/","title":{"rendered":"Toshkent Suv Xo&#8217;jaligi Tadbirkorlik Faoliyati Yuritmaydigan Xususiy Mulk Egalaridan Aqlli Hisoblagich O&#8217;rnatishni Talab Qilmoqda"},"content":{"rendered":"<p>Noturar joy mulkini sotmoqchi bo&#039;lgan Toshkent sakini kutilmagan to&#039;siqqa duch keldi: shahar suv xo&#039;jaligi \u2014 AO Toshkent Shahar Suv Ta&#039;minoti \u2014 savdoni yakunlash uchun zarur hujjat bo&#039;lgan qarzdorlik yo&#039;qligi to&#039;g&#039;risidagi ma&#039;lumotnomani berish uchun avval uning o&#039;z hisobidan masofadan ma&#039;lumot uzatish imkoniyatiga ega elektron suv hisoblagichini o&#039;rnatishini talab qildi. Mulk egasi suv ta&#039;minoti shartnomasini jismoniy shaxs sifatida tuzgan bo&#039;lib, mazkur binoda hech qanday tijorat faoliyati olib bormasligini aytmoqda.<\/p>\n<p>Podrobno.uz tomonidan ko&#039;rib chiqilgan nusxasi mavjud bo&#039;lgan xo&#039;jalikning yozma javobida huquqiy asos sifatida 2022-yil 24-maydagi PP-257-sonli Prezident farmoni ko&#039;rsatilgan. Unda shartnoma ariza beruvchi bilan jismoniy shaxs sifatida tuzilgani tan olingan, ammo suv noturar mulkka yetkazib berilganligi sababli iste&#039;molchi uchinchi tarif guruhiga kiritilishi va aynan shu tasnif masofadan boshqariladigan aqlli hisoblagich o&#039;rnatish majburiyatini yuzaga keltirishini ta&#039;kidlagan.<\/p>\n<h2>Farmon Aslida Nimani Nazarda Tutadi<\/h2>\n<p>PP-257 matnini o&#039;qish bu talqinni bevosita qo&#039;llab-quvvatlamaydi. Farmonning 4-bandining (v) kichik bandi shuni belgilaylab: masofaviy ma&#039;lumot uzatish imkoniyatiga ega zamonaviy hisoblagichlarni o&#039;rnatish majburiyati yuridik shaxslarga va yuridik shaxs tashkil etmagan holda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirayotgan fuqarolarga \u2014 amalda ro&#039;yxatdan o&#039;tgan yakka tartibdagi tadbirkorlarga \u2014 yuklatiladi. Tadbirkor sifatida ro&#039;yxatdan o&#039;tmagan noturar joy mulkdorlari bunday qurilmalarni o&#039;rnatishi shart bo&#039;lganlar qatorida ko&#039;rsatilmagan.<\/p>\n<p>Farmon, shuningdek, tegishli hisoblagichlarni sotib olgan tashkilotlar va yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun maxsus soliq imtiyozini nazarda tutadi: qurilma qiymati soliq majburiyatidan chegirib tashlanishi mumkin, har bir asbob-uskunaga nisbatan to&#039;rtta bazaviy hisob-kitob birligiga qadar. Ushbu imtiyoz tarkiban tadbirkorlik maqomiga ega soliq to&#039;lovchilar bilan bog&#039;liq. Alohida holat sifatida, farmon 2024-yil 1-yanvardan boshlab hisoblagich qurilmalarsiz iste&#039;molchilar uchun belgilangan qoidalar asosida hisob-kitob qilish masofaviy hisoblagich o&#039;rnatmagan yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlarga nisbatan qo&#039;llanilishini belgilaydi \u2014 bunda noturar joy mulkiga ega bo&#039;lgan oddiy jismoniy shaxslar alohida ko&#039;rsatilmagan.<\/p>\n<h2>Huquqiy tahlil: Mulk turi tadbirkorlik maqomi emas<\/h2>\n<p>Podrobno.uz tomonidan maslahat so&#039;ralgan SherLegal advokatlik kompaniyasi mutaxassislari shunday xulosaga keldi: faqat mulkning noturar joy maqomiga asoslanib masofaviy hisoblagich talab qilishning hech qanday huquqiy asosi yo&#039;q. Ular Fuqarolik kodeksining 24-moddasiga murojaat qildi, unda fuqaro yuridik shaxs tashkil etmagan holda tadbirkorlik faoliyatini faqat yakka tartibdagi tadbirkor sifatida davlat ro&#039;yxatidan o&#039;tgan paytdan boshlab amalga oshirishi mumkinligi belgilangan. Noturar joy mulkiga egalik qilish bunday maqomni bermaydi. Advokatlar ta&#039;kidlaganidek, mulkni ijaraga berish ham bunday maqomni bermaydi: jismoniy shaxs tomonidan olingan ijara daromadi mulkiy daromad sifatida tasniflanadi va tadbirkorlik faoliyati sifatida emas, balki jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig&#039;i qoidalari asosida soliqqa tortiladi.<\/p>\n<p>Kommunal xizmat ko&#039;rsatuvchi tashkilotning tarif guruhi bo&#039;yicha dalillariga nisbatan SherLegal shuni qayd etdi: Suv ta&#039;minoti va kanalizatsiya xizmatlari ko&#039;rsatish qoidalarining 51-bandi iste&#039;molchini binolar noturar maqomga o&#039;tkazilganda qayta tasniflashga yo&#039;l qo&#039;yadi, ammo guruh iste&#039;molchining asosiy faoliyat turi bilan belgilanishi lozimligi ko&#039;rsatilgan \u2014 bu esa mulkning maqomidan kelib chiqib taxmin qilinmay, balki aniqlanishi kerak. Tarif guruhiga mansubligi stavka va hisob-kitob usulini belgilaydi; u tadbirkorlik maqomini yaratmaydi.<\/p>\n<p>Advokatlar, shuningdek, iste&#039;molchilarni tasniflash qoidalarida mavjud bo&#039;shliqni ham aniqladilar. Birinchi guruh o&#039;z uyi va kvartiralarida yashovchi jismoniy shaxslarni qamrab oladi; ikkinchi va uchinchi guruhlar esa tashkilotlarni qamrab oladi. Noturar joy mulkiga ega bo&#039;lgan, ammo hech qanday tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirmayotgan jismoniy shaxslar hech qaysi toifaga aniq kiritilmagan. SherLegal&#039;ning fikricha, bu bo&#039;shliqni iste&#039;molchi manfaatlariga zid bo&#039;lgan keng talqin bilan to&#039;ldirish mumkin emas.<\/p>\n<p>Yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun ham qoidalar hisob-kitob sanksiyalari qo&#039;llanilishidan oldin protsessual cheklovlarni belgilaydi. Qoidalarning 86\u00b9-bandiga ko&#039;ra, suv ta&#039;minoti tashkiloti iste&#039;molchini tegishli hisoblagich yo&#039;qligi uchun yuqori tarifga o&#039;tkazishdan kamida 30 kalendar kun oldin yozma ogohlantirish berishi shart. Mulk egasiga yo&#039;llangan kommunal xizmat ko&#039;rsatuvchi tashkilotning javobida bunday ogohlantirishning berilganiga hech qanday havola yo&#039;q edi. Advokatlar, shuningdek, masofaviy hisoblagichning yo&#039;qligi Qoidalarning 127-bandida suv ta&#039;minotini to&#039;xtatish uchun asoslar qatorida ko&#039;rsatilmaganini ham qayd etdi.<\/p>\n<h2>Kommunal xizmat ko&#039;rsatuvchi tashkilotning potentsial javobgarligi<\/h2>\n<p>Ushbu holat javobgarlik masalasini kengroq ko&#039;tarib chiqadi. O&#039;zbekistonda qonunni noto&#039;g&#039;ri talqin qilganlik uchun alohida jazo nazarda tutilmagan, ammo muayyan qoidabuzarliklar sanksiyalarga sabab bo&#039;lishi mumkin. Raqobat to&#039;g&#039;risidagi qonun (2023-yil 3-iyuldagi ZRU-850-son) hukmron bozor mavqeidan suiiste&#039;mol qilishni taqiqlaydi. 18-modda hukmron mavqedagi subyektlarga shartnoma predmetiga bog&#039;liq bo&#039;lmagan shartlarni kontragentlarga yuklab qo&#039;yishni yoki belgilangan tartibni buzgan holda to&#039;lovlarni undirishni taqiqlaydi. 33-modda zararni qoplash va asossiz olingan daromadni qaytarishni o&#039;z ichiga olgan huquqiy himoya choralarini nazarda tutadi; 42-modda muayyan hollarda daromadning 5 foizi miqdorida jarima solishga yo&#039;l qo&#039;yadi. Suv ta&#039;minoti tashkiloti rasman tan olingan hukmron mavqega ega ekanligi va uning ushbu ishdagi xatti-harakati raqobat qonunchiligini buzish hisoblanadimi yoki yo&#039;qmi \u2014 bu alohida tartibga soluvchi baholashni talab etadi.<\/p>\n<p>SherLegal shunga o&#039;xshash talab bilan duch kelgan har qanday mulk egasiga avvalo kommunal xizmat ko&#039;rsatuvchi tashkilotdan yozma asoslama talab qilishni tavsiya etadi: masofaviy hisoblagich talab qilinishiga asos bo&#039;lgan aniq huquqiy me&#039;yor, tadbirkorlik maqomi yoki faoliyatini tasdiqlovchi dalillar va almashtirish xarajatlarini mulk egasiga yuklatish uchun asoslar ko&#039;rsatilishi lozim. Agar kommunal xizmat ko&#039;rsatuvchi tashkilot ushbu asoslamani taqdim etmasa yoki qarorini qayta ko&#039;rib chiqishdan bosh tortsa, mulk egasi AO Uzsuv Ta&#039;minot, Qurilish va uy-joy kommunal xo&#039;jaligi vazirligi, prokurorlik idorasi yoki sudga shikoyat qilishi mumkin. Agar ortiqcha to&#039;lovlar allaqachon qo&#039;llanilgan bo&#039;lsa, qayta hisob-kitob talab qilinishi mumkin.<\/p>\n<p>Ushbu holat kommunal xizmat ko&#039;rsatuvchi tashkilotning ichki tasniflash tizimi \u2014 tijorat va turar-joy iste&#039;molchilarini ajratish uchun mo&#039;ljallangan \u2014 oddiy aholiga biznes darajasidagi majburiyatlarni yuklaydigan tarzda qo&#039;llanilishi mumkinligini ko&#039;rsatib turibdi; bunda prezident farmoni matnining o&#039;zi bunday talqinni qo&#039;llab-quvvatlamasligiga qaramay, u ko&#039;rinma parda sifatida ishlatilmoqda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Toshkentning shahar suv xo&#8217;jaligi xususiy mulk egasiga qarzdorlik yo&#8217;qligi to&#8217;g&#8217;risidagi ma&#8217;lumotnomani faqat masofadan boshqariladigan aqlli hisoblagich o&#8217;rnatishga rozi bo&#8217;lgandan keyin berdi \u2014 holbuki PP-257-sonli Prezident farmoni bunday talabni oddiy jismoniy shaxslarga emas, balki ro&#8217;yxatdan o&#8217;tgan tadbirkorlarga nisbatan qo&#8217;llaydi.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":8104,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43],"tags":[1178,308,1179,1180,546,337],"ucw_region":[],"ucw_sector":[],"ucw_issue":[],"ucw_institution":[],"ucw_case_status":[],"ehb_region":[],"uov_series":[],"class_list":["post-8103","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-governance-reform","tag-ao-toshkent-shahar-suv-taminoti","tag-consumer-rights","tag-pp-257","tag-water-utility","tag-regulation","tag-tashkent"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8103","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8103"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8103\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8103"},{"taxonomy":"ucw_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_region?post=8103"},{"taxonomy":"ucw_sector","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_sector?post=8103"},{"taxonomy":"ucw_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_issue?post=8103"},{"taxonomy":"ucw_institution","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_institution?post=8103"},{"taxonomy":"ucw_case_status","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_case_status?post=8103"},{"taxonomy":"ehb_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ehb_region?post=8103"},{"taxonomy":"uov_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/uov_series?post=8103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}