{"id":8150,"date":"2026-11-22T00:15:18","date_gmt":"2026-11-22T00:15:18","guid":{"rendered":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/sp-lifts-uzbekistan-to-bb-one-notch-from-investment-grade\/"},"modified":"2026-11-22T00:15:18","modified_gmt":"2026-11-22T00:15:18","slug":"sp-lifts-uzbekistan-to-bb-one-notch-from-investment-grade","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/sp-lifts-uzbekistan-to-bb-one-notch-from-investment-grade\/","title":{"rendered":"S&amp;P O\u02bbzbekistonni BB+ ga ko\u02bbtardi, investitsiya darajasidan bir pog&#8217;ona past"},"content":{"rendered":"<p>S&amp;P Global Ratings O\u02bbzbekistonning milliy va xorijiy valyutadagi uzoq muddatli suveren kredit reytinglarini BB dan BB+ ga oshirdi hamda barqaror prognoz belgiladi \u2014 bu mamlakat tarixidagi eng yuqori reyting bo\u02bblib, investitsiya darajasi chegarasi hisoblangan BBB\u2212 dan atigi bir pog&#039;ona pastda turadi.<\/p>\n<p>2026-yil 21-noyabrda e&#039;lon qilingan ushbu yangilanish o\u02bbn ikki oy ichida ketma-ket ikkinchi bir pog&#039;onali yuksalishni anglatadi: aynan bir yil avval, 2025-yil 21-noyabrda S&amp;P reytingni BB\u2212 dan BB ga ko\u02bbtargan edi. Agentlik yaxshilangan byudjet va to\u02bblov balansi ko\u02bbrsatkichlari, nisbatan m\u02bctadil davlat qarzi darajasi hamda energetika va davlat korxonalari sektorlaridagi davom etayotgan islohotlarni asosiy omillar sifatida keltirdi. Qisqa muddatli reytinglar B darajasida o\u02bbzgarishsiz qoldirildi, o\u02bbtkazish va konvertatsiya qilish bahosi esa bir pog&#039;onaga oshirilib BBB\u2212 ga yetkazildi.<\/p>\n<h2>Qarzlar manzarasini o&#039;zgartirgan statistik qayta ko&#039;rib chiqish<\/h2>\n<p>Reytingni oshirishning ikki asosiy omilidan biri O\u02bbzbekiston YaIMining sezilarli darajada yuqoriga qarab qayta hisoblanishi bo\u02bbldi. 13-noyabr kuni Davlat statistika qo\u02bbmitasi korxonalar bo\u02bbyicha yangilangan ma\u02bclumotlar hamda aholi va qishloq xo\u02bbjaligi ro&#039;yxatga olish natijalari asosida 2017\u20132025-yillar uchun YaIM ko&#039;rsatkichlarini qayta hisoblaganini e\u02bclon qildi. 2025-yil uchun nominal YaIM 15 foizga \u2014 277 trillion so\u02bbmga, ya&#039;ni taxminan 22 milliard dollarga \u2014 oshirildi va jami ko&#039;rsatkich 2 127 trillion so\u02bbmni, ya&#039;ni taxminan 169 milliard dollarni tashkil etdi.<\/p>\n<p>Kattaroq maxraj qarzning haqiqiy hajmida hech qanday qisqarishsiz qarz nisbatlarini sezilarli darajada yaxshiladi. S&amp;P endi 2026\u20132029-yillar davomida umumiy hukumat sof qarzining YaIMga nisbatan o&#039;rtacha ulushi 24 foizni tashkil etishini prognoz qilmoqda, holbuki ilgari bu ko&#039;rsatkich 30 foiz deb bashorat qilingan edi. Shunga qaramay, agentlik qarz yukining o&#039;sishda davom etishini va 2029-yilga kelib YaIMning 26 foiziga yetishini kutmoqda \u2014 bu 2017-yil bilan keskin tafovut qiladi, chunki o&#039;sha paytda davlat sof moliyaviy aktivlarga ega edi. O\u02bbzbekistonning davlat qarzining taxminan 84 foizi xorijiy valyutada ifodalangan bo&#039;lib, bu davlat moliyasini so\u02bbm kursining tebranishlariga nisbatan sezgir qilib qo&#039;yadi. Agentlik tashqi davlat qarzining 83 foizi rasmiy kreditorlar oldida, asosan imtiyozli shartlarda, uzoq muddatli va past foiz stavkalarida ekanligini qayd etdi.<\/p>\n<h2>Oltin zaxiralari va xom ashyoga qaramlik<\/h2>\n<p>Ikkinchi asosiy omil xorijiy zaxiralarning keskin o&#039;sishi bo&#039;ldi; bu o&#039;sish ko&#039;p jihatdan jahon oltin narxlarining yuqori darajada saqlanishi bilan bog&#039;liq. S&amp;P baholashicha, oltin O\u02bbzbekistonning tovar eksportining 30\u201340 foizini va xalqaro zaxiralarining 85\u201390 foizini tashkil etadi. 2023-yildan beri zaxira hajmi ikki barobardan ortiq oshdi; 2026-yil oktyabr oyining oxiriga kelib u taxminan 64 milliard dollarga, ya&#039;ni YaIMning 32 foiziga teng bo&#039;ldi. Agentlik zaxiralar 2026-yil oxiriga kelib taxminan 62 milliard dollarda cho&#039;qqiga chiqishini, so&#039;ngra oltin narxlari pasayishi bilan kamayishini prognoz qilmoqda \u2014 2026-yilda troy unsiya uchun taxminan 4 300 dollardan 2027-yilda 4 000 dollarga va 2028\u20132029-yillarda 3 500 dollarga tushishi kutilmoqda.<\/p>\n<p>Oltindan tashqari, tashqi barqarorlikka noxa&#039;myo eksportining o&#039;sishi, turizm tushumlari va pul o&#039;tkazmalari ham hissa qo&#039;shdi. 2025-yilda O\u02bbzbekistonga ishchi kuchi pul o&#039;tkazmalari 28 foizga oshib, 18,9 milliard dollarga \u2014 YaIMning 11,2 foiziga \u2014 yetdi; ularning taxminan 78 foizi Rossiyadan kelib tushdi. S&amp;P pul o&#039;tkazmalari oqimining bir manbaga to&#039;planganligini geosiyosiy risk sifatida belgilab, O\u02bbzbekistonning Rossiya bilan yaqin iqtisodiy aloqalarini va ikkilamchi sanksiyalarning savdo hamda o&#039;tkazmalarga putur yetkazishi mumkinligini qayd etdi.<\/p>\n<h2>O&#039;sish istiqboli va fiskal xatarlar<\/h2>\n<p>S&amp;P O\u02bbzbekiston uchun 2026-yilgi o&#039;sish prognozini 8 foizga oshirdi va 2029-yilgacha yillik o&#039;rtacha 6,7 foizni bashorat qildi. Agentlik mamlakatni 2017-yilda iqtisodiy liberallashtirish boshlanganidan beri yillik o&#039;rtacha taxminan 6 foizlik YaIM o&#039;sishiga erishib, dunyodagi eng tez rivojlanayotgan iqtisodiyotlardan biri sifatida tavsifladi. Investitsiyalar YaIMning taxminan 36 foizini tashkil etmoqda \u2014 bu jahondagi eng yuqori ko&#039;rsatkichlardan biri \u2014 va ichki iste&#039;mol, energetika, qazib olish sanoati va infratuzilmaga davlat xarajatlari hamda ijtimoiy xarajatlar o&#039;sishning asosiy omillari sifatida ko&#039;rsatildi. Aholi jon boshiga YaIM 2026-yilda taxminan 5 200 dollarga yetishi prognoz qilinmoqda \u2014 2019-yildagi 2 365 dollarga nisbatan o&#039;sish \u2014 biroq S&amp;P bu ko&#039;rsatkich xalqaro standartlar bo&#039;yicha nisbatan past bo&#039;lib qolishini qayd etdi.<\/p>\n<p>Fiskal jihatdan agentlik 2026\u20132029-yillarda o&#039;rtacha yillik byudjet taqchilligining 2021\u20132024-yillardagi 3,5 foizdan YaIMning taxminan 3 foiziga torayishini kutmoqda; bunga byudjet konsolidatsiyasi va qulay xom ashyo narxlari yordam beradi. Energiya subsidiyalari xarajatlari elektr energiyasi va gaz narxlarini isloh qilish natijasida allaqachon keskin kamaydi \u2014 2023-yildagi 1,5 milliard dollar (YaIMning 1,2 foizi)dan 2025-yilda 600 million dollarga (YaIMning 0,4 foizi) tushdi. S&amp;P shuningdek, davlat korxonalarining tashqi qarzlanishiga yangi cheklovlar va yangi davlat-xususiy sheriklik majburiyatlariga qo&#039;yilgan limitlarni ijobiy baholadi.<\/p>\n<p>Shu bilan birga, mazkur davlat-xususiy sheriklik majburiyatlari o&#039;sib borayotgan shartli majburiyatni ifodalaydi. 2025-yil oxiriga kelib imzolangan davlat-xususiy sheriklik shartnomalari bo&#039;yicha kumulyativ qiymat YaIMning 21 foiziga yetdi va hukumat bunday loyihalar bo&#039;yicha to&#039;g&#039;ridan-to&#039;g&#039;ri va shartli majburiyatlarni YaIMning taxminan 15 foizi deb baholaydi. S&amp;P alohida loyihalar bilan bog&#039;liq qiyinchiliklar qo&#039;shimcha fiskal bosim yaratishi mumkinligini ogohlantirdi.<\/p>\n<p>Agentlik tarkibiy cheklovlar haqida ochiqchasiga gapirdi. Qaror qabul qilish markazlashgan holda qolmoqda, so&#039;nggi boshqaruv islohotlariga qaramay, hukumat tarmoqlari o&#039;rtasidagi nazorat va muvozanat tizimi cheklangan, hamda korrupsiya darajasi o&#039;xshash reyting ko&#039;rsatkichlariga ega tengdoshlarga nisbatan yuqori bo&#039;lib qolmoqda \u2014 garchi S&amp;P ta&#039;kidlaganidek, korrupsiyaga oid tasavvurlar yaxshilangan bo&#039;lsa-da.<\/p>\n<p>Agar fiskal holat defitsitni kamaytirish va davlat korxonalariga ajratiladigan kreditlarni qisqartirish orqali mustahkamlansa, reytingni yanada oshirish mumkin. Agar byudjet defitsiti va tashqi joriy hisob defitsiti agentlik prognozlaridan oshib ketsa \u2014 savdo sharoitlarining yomonlashuvi, daromadlarga mos kelmagan xarajatlar o&#039;sishi, qarz olish xarajatlarining ortishi yoki davlat korxonalari muammolaridan kelib chiqadigan shartli majburiyatlarning yuzaga kelishi natijasida \u2014 reyting pasaytirilishi mumkin.<\/p>\n<p>Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva BB+ reytingini &quot;mamlakatimiz tarixidagi eng yuqori ko&#039;rsatkich&quot; deb ta&#039;rifladi va buni &quot;iqtisodiy islohotlar, muvozanatli moliyaviy siyosat va Prezidentimizning strategik kursi&quot; bilan bog&#039;ladi, shuningdek investorlar ishonchini mustahkamlash yo&#039;lida ish davom ettirilishini qo&#039;shimcha qildi. Iyun oyida Fitch Ratings O&#039;zbekistonning BB reytingiga oid istiqbolni barqarordan musbatga o&#039;zgartirgan edi \u2014 bu suveren kreditga layoqatliligining yaxshilanayotganidan alohida bir signal edi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S&amp;P Global Ratings O\u02bbzbekistonning suveren kredit reytingini barcha zamonlardagi eng yuqori ko\u02bbrsatkich \u2014 BB+ ga oshirdi va shunday qilib mamlakat investitsiya darajasidan atigi bir pog&#8217;ona pastda qoldi. Yangilanish yaxshilangan fiskal ko&#8217;rsatkichlar, 2023 yildan beri oltin zaxiralarining ikki barobarga oshishi hamda YaIMning 15 foizga yuqoriga qayta ko&#8217;rib chiqilishini aks ettiradi \u2014 biroq agentlik oltinga bog&#8217;liqlik, PPP majburiyatlarining o&#8217;sishi va Rossiyaga geosiyosiy ta&#8217;sirni asosiy xavf omillari sifatida qayd etadi.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":8151,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[759,270,1191,1192,1193,1194],"ucw_region":[],"ucw_sector":[],"ucw_issue":[],"ucw_institution":[],"ucw_case_status":[],"ehb_region":[],"uov_series":[],"class_list":["post-8150","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-analysis-explainers","tag-public-debt","tag-fiscal-policy","tag-economic-reform","tag-gold-reserves","tag-sp-global-ratings","tag-sovereign-credit-rating"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8150","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8150"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8150\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8151"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8150"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8150"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8150"},{"taxonomy":"ucw_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_region?post=8150"},{"taxonomy":"ucw_sector","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_sector?post=8150"},{"taxonomy":"ucw_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_issue?post=8150"},{"taxonomy":"ucw_institution","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_institution?post=8150"},{"taxonomy":"ucw_case_status","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_case_status?post=8150"},{"taxonomy":"ehb_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ehb_region?post=8150"},{"taxonomy":"uov_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/uov_series?post=8150"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}