{"id":8201,"date":"2026-11-22T20:41:43","date_gmt":"2026-11-22T20:41:43","guid":{"rendered":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/they-built-the-shops-now-they-may-have-to-bid-for-them-at-auction\/"},"modified":"2026-11-22T20:41:43","modified_gmt":"2026-11-22T20:41:43","slug":"they-built-the-shops-now-they-may-have-to-bid-for-them-at-auction","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/they-built-the-shops-now-they-may-have-to-bid-for-them-at-auction\/","title":{"rendered":"Ular do&#8217;konlarni qurdilar. Endi ularni kim biladi, o&#8217;sha do&#8217;konlar uchun kim oshdi savdosida qatnashishiga to&#8217;g&#8217;ri kelishi mumkin."},"content":{"rendered":"<p>Deyarli yigirma yil davomida bir guruh Toshkent tadbirkorlari tuman hokimiyatining aniq iltimosiga binoan o&#039;z mablag&#039;lari hisobiga qurganliklarini aytadigan kichik mahalla do&#039;konlarini boshqarib keldi. Endi davlat aktivlarini xususiylashtirish jarayonini tezlashtirishga qaratilgan prezident farmoni asosida o&#039;sha do&#039;konlar ochiq kim oshdi savdosiga chiqarilmoqda \u2014 va tadbirkorlar o&#039;zlari asos solgan biznesni saqlab qolish uchun begonalar bilan raqobatlashishga majbur bo&#039;lishi mumkin.<\/p>\n<p>Mojaroning markazida 2026-yil 28-avgustda imzolangan PF-177-sonli Prezident Farmoni turibdi. Farmon \u00abIqtisodiyotda davlat ishtirokini qisqartirish va xususiylashtirish jarayonini tezlashtirish bo&#039;yicha qo&#039;shimcha chora-tadbirlar to&#039;g&#039;risida\u00bb deb nomlangan. Farmonning 6-ilovasida Toshkent shahridagi 97 ta ko&#039;chmas mulk ob&#039;ekti ro&#039;yxati keltirilgan \u2014 jumladan Mirobod, Chilonzor, Uchtepa, Yakkasaroy, Olmazar, Yunusobod va Bektemir tumanlaridagi savdo do&#039;konlari, nonvoyxonalar, sartaroshxonalar va xizmat ko&#039;rsatish shoxobchalari \u2014 ular nodavlat notijorat tashkilotlarga biriktirilgan davlat ko&#039;chmas mulki sifatida 2026\u20132027-yillarda xususiylashtirish uchun rejalashtirilgan.<\/p>\n<p>Tadbirkorlar Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga jamoaviy ariza topshirib, mazkur mulklarning umuman davlat aktivlari sifatida tasniflanish asoslariga e&#039;tiroz bildirmoqda. Ularning arizasiga ko&#039;ra, voqealar 2006-yil 24-fevralda qabul qilingan Toshkent shahar hokimligining 79-sonli qaroridan boshlanadi. Mazkur qaror \u00abdala-do&#039;kon\u00bb modeli asosida zich aholi yashaydigan mahallalarda qishloq xo&#039;jaligi mahsulotlari uchun doimiy chakana savdo nuqtalarini tashkil etish vazifasini belgilagan edi. Shundan so&#039;ng tuman hokimliklari va mahalla faollari alohida tadbirkorlarga murojaat qilib, ularni Agroinvest MChJ boshqaruvi va hukumat vakillari nazorati ostida, hokimiyat tomonidan tanlangan joylarda savdo shoxobchalari va nonvoyxonalarni o&#039;z hisoblaridan qurishga taklif qilgan. Tadbirkorlarning aytishicha, ularga mulkchilik hujjatlari, kadastr ro&#039;yxatidan o&#039;tkazish va huquqni tasdiqlovchi guvohnomalar keyinchalik rasmiylashtirilishi va&#039;da qilingan.<\/p>\n<p>\u00abBiz bu do&#039;konlarni o&#039;z tashabbusimiz bilan qurmaganmiz\u00bb, \u2014 deyiladi arizada, Effect.uz xabariga ko&#039;ra. \u00abJoylarni hokimiyat belgiladi, qurilishni hokimiyat taklif qildi, so&#039;ngra mulkchilikni rasmiylashtirishga va&#039;da berdi.\u00bb Nashr bu da&#039;voni hujjatli dalillar tasdiqlaydi yoki yo&#039;qligini mustaqil tekshirish zarurligini ta&#039;kidlaydi.<\/p>\n<p>Tadbirkorlar, shuningdek, tijorat majburiyatlari bilan bir qatorda ijtimoiy majburiyatlarni ham bajarganliklarini aytmoqda: mansabdor shaxslar ko&#039;rsatmasi bilan qishloq xo&#039;jaligi mahsulotlarini bozor narxidan past narxda sotganlar, mahsulotni bevosita fermerlardan xarid qilganlar, mavsumiy oziq-ovqat zahiralarini \u2014 ba&#039;zan zarar ko&#039;rgan holda \u2014 shakllantirganlar, shu bilan birga barcha soliq va majburiy to&#039;lovlarni to&#039;lab kelganlar.<\/p>\n<h2>2012-yilgi buyruq: hamma narsani o&#039;zgartirgan bo&#039;lishi mumkin<\/h2>\n<p>Petitsiyaga ko&#039;ra, huquqiy jihatdan hal qiluvchi lahza 2012-yil 18-mayda yuz berdi: o&#039;sha kuni Toshkent shahar hokimining 424-sonli qarori qabul qilindi. Tadbirkorlarning ta&#039;kidlashicha, mazkur qarorning 2-bandi hujjatlari rasmiylashtirilmagan binolarni yakuniy sud qarorlari chiqarilgunga qadar, tasarruf etish huquqisiz, vaqtincha asosda Mahalla Xayriya Jamg&#039;armasiga topshirishni nazarda tutgan. Ularning fikricha, bunday yakuniy sud qarorlari hech qachon chiqarilmagan \u2014 hech bir sud mazkur obyektlarni egasiz yoki noqonuniy qurilgan deb tan olmagan \u2014 va shu sababli \u00abvaqtinchalik\u00bb topshirish keyingi hech qanday huquqiy hujjat bilan doimiy davlat mulkiga aylantirilmagan. Nashr ushbu da&#039;voning tadbirkorlar pozitsiyasi ekanligini ta&#039;kidlab, uni 424-sonli qarorning asl matni, kadastr yozuvlari va har bir mulk bo&#039;yicha keyingi huquqiy hujjatlar orqali tasdiqlash zarurligini uqtiradi.<\/p>\n<p>Keyingi voqealar bahsli emas: 2012-yilgi topshiriqdan so&#039;ng tadbirkorlar do&#039;konlarini ishlatishda davom etdi \u2014 ammo endi ijarachilar sifatida, o&#039;zlari qurgan deb hisoblagan binolar uchun ijara to&#039;lab. 2022\u20132023-yillar oralig&#039;ida mulklar yana bir bor qo&#039;l almashtirdi: Mahalla Jamg&#039;armasidan Davlat Aktivlarini Boshqarish Agentligiga o&#039;tdi, tadbirkorlar uch tomonlama ijara shartnomalari imzolab, ijara to&#039;lashda davom etdi. 2023-yilda kim oshdi savdosi taklif etilganda ular e&#039;tiroz bildirdi; obyektlar Mahalla Jamg&#039;armasiga qaytarildi va ijaralashtirish davom etdi. Endi esa PF-177 kuchga kirishi bilan kim oshdi savdosi masalasi yana kun tartibiga qaytdi.<\/p>\n<p>Davlat Aktivlarini Boshqarish Agentligi 11-noyabr sanali maktubida tadbirkorlarga shuni ma&#039;lum qildi: operativ boshqaruv yoki bepul foydalanish huquqi asosida Mahalla Jamg&#039;armasiga biriktirilgan davlat ko&#039;chmas mulki 2026\u20132027-yillarda xususiylashtiriladigan obyektlar ro&#039;yxatiga kiritilgan bo&#039;lib, davlat mulki qoida tariqasida E-Auction platformasi orqali ham o&#039;tkaziladigan ochiq kim oshdi savdolari vositasida sotiladi.<\/p>\n<h2>PF-177 Neni Hal Qiladi va Neni Hal Qilmaydi<\/h2>\n<p>Effect.uz nizoning mohiyatida yotgan huquqiy farqni ajratib ko&#039;rsatadi. PF-177ning 6-ilovasida \u00abxususiylashtiriladigan\u00bb obyektlar ro&#039;yxati keltirilgan \u2014 bu ularning allaqachon xususiylashtirilib bo&#039;linganligi degani emas. Farmon 2026-yilda davlat va davlatga tegishli korxonalarga mansub 1 242 ta ko&#039;chmas mulk obyekti hamda 8 000 gektar yerni sotuvga chiqarish maqsadini belgilaydi; 10-band bo&#039;yicha Toshkent shahar, tuman va shaharcha hokimlari 6-dan 9-gacha bo&#039;lgan ilovalardagi obyektlarni sotish uchun mas&#039;ul etib tayinlangan.<\/p>\n<p>Nashr shuningdek PF-177ning 6(b)-bandida xususiylashtiriladigan davlat ko&#039;chmas mulkini xaridorlar uchun muhofaza qiluvchi norma mavjudligini qayd etadi: xususiylashtiruvdan avval mavjud bo&#039;lgan huquqlar \u2014 biriktirilgan yer uchastkalariga umrbod meros qilib beriladigan egalik, doimiy foydalanish va ijara huquqlari \u2014 yangi egaga saqlab qolinadi hamda ijara shartnomalari qayta rasmiylashtirilishi shart emas. Biroq hisobot ushbu norma har bir do&#039;kon ostidagi yer uchastkasining huquqiy tarixini uning ustidagi binolardan alohida o&#039;rganish zaruriyatini bartaraf etmasligini ta&#039;kidlaydi.<\/p>\n<p>Ba&#039;zi tadbirkorlar ijara shartnomalari 2026-yil sentyabrida bekor qilinganini aytmoqda. Ularning petitsiyasida o&#039;sha shartnomalarning bir bandi keltirilgan: faqat vakolatli organ yoki sud qarori bilan xususiylashtirish amalga oshirilgan taqdirdagina shartnomani bekor qilish mumkin \u2014 va bekor qilish paytida bu shartlarning hech biri bajarilmagan edi, chunki 6-ilovaga kiritilish xususiylashtirish jarayonining yakunlanganligini anglatmaydi.<\/p>\n<h2>O&#039;n Ikki Javobsiz Savol<\/h2>\n<p>Effect.uz mas&#039;ul idoralarga o&#039;n ikki ta rasmiy savol yo&#039;lladi. Ular qatoriga quyidagilar kiradi: 2006-yilda qurilish xarajatlarini kim to&#039;lagan va tadbirkorlarning sarflarini tasdiqlovchi hujjatlar davlat arxivlarida mavjudmi; qaysi huquqiy hujjat 2012-yilgi \u00abvaqtinchalik\u00bb topshiriqni doimiy davlat mulkiga aylantirgan; bu obyektlar bo&#039;yicha yakuniy sud qarorlari qachondir chiqarilganmi; Toshkentdagi 97 ta obyektning har birining huquqiy tarixi xususiylashtirish ro&#039;yxatiga kiritilishdan oldin alohida o&#039;rganilganmi; va davlat hozirgi foydalanuvchilarga o&#039;zlari qurgan mulklarni sotib olishda imtiyozli huquq berishni ko&#039;rib chiqadimi.<\/p>\n<p>Tadbirkorlar do&#039;konlarni bepul berishni talab qilmayapti. Ularning bir qismi yer uchun davlat baholash qiymatini to&#039;lashga yoki uni uzoq muddatli ijaraga olishga tayyor ekanligini bildirdi, biroq ochiq kim oshdi savdosida tashqi ishtirokchilar bilan moliyaviy jihatdan raqobatlasha olmasligini aytmoqda. Ularning asosiy xavotiri shundaki: agar uchinchi tomon kim oshdi savdosida g&#039;olib chiqsa, ular nafaqat mulkka bo&#039;lgan da&#039;volarini, balki tirikchilik manbalarini va yigirma yil davomida mahallaga ko&#039;rsatib kelgan xizmatlarini ham yo&#039;qotadi.<\/p>\n<p>Effect.uz mas&#039;ul idoralardan rasmiy huquqiy tushuntirishlar so&#039;rashni va har bir ob&#039;ekt bo&#039;yicha hujjatlarni alohida ko&#039;rib chiqishni davom ettirishini ma&#039;lum qildi. Agentlik nashr vaqtida 11-noyabr maktubidan tashqari qo&#039;shimcha izoh bermagan edi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Toshkent tadbirkorlari 2006-yilda mahalliy hokimiyat ko&#8217;rsatmasi bilan mahalla do&#8217;konlarini o&#8217;zlari qurganliklarini, deyarli yigirma yil davomida ijara va soliqlarini to&#8217;laganliklarini aytmoqda \u2014 endi esa o&#8217;sha mulklar prezident farmoniga asosan ochiq kim oshdi savdosiga chiqarilmoqda<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8202,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[360],"tags":[],"ucw_region":[],"ucw_sector":[],"ucw_issue":[],"ucw_institution":[],"ucw_case_status":[],"ehb_region":[],"uov_series":[],"class_list":["post-8201","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-business"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8201"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8201\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8201"},{"taxonomy":"ucw_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_region?post=8201"},{"taxonomy":"ucw_sector","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_sector?post=8201"},{"taxonomy":"ucw_issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_issue?post=8201"},{"taxonomy":"ucw_institution","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_institution?post=8201"},{"taxonomy":"ucw_case_status","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ucw_case_status?post=8201"},{"taxonomy":"ehb_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/ehb_region?post=8201"},{"taxonomy":"uov_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzbekistanobserver.com\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/uov_series?post=8201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}