Maqolani tinglash
O'zbekiston iqtisodiy jihatdan Xitoy bilan bir vaqtning o'zida ikki yo'nalishda yaqinlashuvni chuqurlashtirdi: Pekinning sanoat rivojlanish modelini nusxalashga kelishib oldi va o'nlab yangi energetika loyihalari bo'yicha majburiyatlar qabul qilingan yuqori darajali muzokaralar o'tkazdi. Bu haqda dekabr oyining birinchi haftasini qamrab olgan Xitoy–Markaziy Osiyo monitori xabar berdi.
Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi hamda Xitoyning Milliy rivojlanish va islohotlar komissiyasi O'zbekistonga iqtisodiy islohotlar va sanoat rivojlanishi sohasidagi xitoy sxemalarini qabul qilish imkonini beruvchi qo'shma dasturni ishga tushirdi. Monitorda iqtibos keltirilgan tahlilchilarning ta'kidlashicha, ushbu kelishuv mo'ljallangan tarzda amalga oshirilsa, Pekinning axborot texnologiyalari va sun'iy intellekt kabi rivojlanayotgan sohalardagi O'zbekiston yo'nalishiga ta'sirini kengaytiradi.
Mirziyoyevning xitoy rahbarlari bilan muzokaralarida energetika bitimlari ustuvor o'rin egalladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev alohida ravishda Toshkentda yetakchi xitoy kompaniyalarining rahbarlari bilan energetika hamkorligi yuzasidan muzokaralar olib bordi. Davlat ommaviy axborot vositalari xabar berishicha, xitoy hamkorlari bilan birgalikda O'zbekistonda umumiy quvvati deyarli 10 gigavattga teng, 9 milliard dollardan ziyod qiymatga ega 30 dan ortiq loyiha allaqachon amalga oshirilmoqda. Ushbu uchrashuv kuni yana 14 ta loyiha ishga tushirildi — ularning umumiy qiymati deyarli 2 milliard dollarni tashkil etadi. Shunday qilib, muhokama qilingan loyihalar portfelining umumiy hajmi 44 ta loyiha bo'yicha 11 milliard dollardan oshdi.
Rasmiy bayonotlarda alohida loyihalarning texnologiya turi yoki joylashuvi bo'yicha tafsilotlari keltirilmadi.
Mirziyoyev va uning qizi hamda yaqin maslahatchisi Saida Mirziyoyeva ommaviy axborot vositalari loyihalari, madaniy va ta'lim almashinuvlari orqali Xitoy ta'sirini targ'ib qiluvchi tashkilot — Xitoy xalqaro madaniy muloqot markazi raisi Long Yuxiang bilan ham uchrashdi. Ushbu uchrashuvlar yakunida hech qanday aniq kelishuvlar e'lon qilinmadi.
Xitoyning mintaqadagi yumshoq kuch ta'siri
Energetika va iqtisodiy kelishuvlar Markaziy Osiyoda Xitoyning keng qamrovli ishtirokining bir qismi bo'lib, xuddi shu monitoring davrida qayd etilgan. Turkmaniston va Qirgʻiziston 2026–27 oʻquv yili uchun Xitoy universitetlarida Pekin tomonidan moliyalashtiriladigan stipendiyalarga tanlovlar eʼlon qildi; Xitoyning mintaqadagi elchixonalari esa Xitoyning Yetuklik Yoshlari dasturi doirasida oʻrta boʻgʻin davlat xizmatchilari va biznes rahbarlari uchun magistratura dasturini targ'ib qildi.
Qozogʻistonda Xitoyning elchisi Xan Chunlin Xitoyning qashshoqlikni qisqartirish boʻyicha yutuqlari haqidagi maqolasini Kursiv, DKN va InBusiness.kz jumladan kamida 16 ta qozogʻistonlik ommaviy axborot vositasida chop ettirdi hamda Qozogʻiston hukumatiga oʻz qashshoqlikni qisqartirish strategiyalarini ishlab chiqishda Pekining yordamini taklif qildi. Qozogʻiston hukumati shuningdek Turkiston viloyatida paxta agrokompleksini qurish uchun Xinjiang Lihua bilan investitsiya shartnomasini tasdiqladi: dastlabki xarajatlar 58 milliard tenge (taxminan 111 million dollar), yakuniy maqsad esa 200 milliard tenge (taxminan 383 million dollar) bo'lib, 1 400 dan ortiq doimiy va 300 vaqtinchalik ish oʻrni yaratilishi rejalashtirilgan.
Qozogʻistonning milliy neft kompaniyasi QazMunayGaz Qozogʻiston fond birjasiga havola qilib Ulysmedia xabar berishicha, Astanada yangi roʻyxatdan oʻtgan Akkaiyn Operating nomli tashkilotga uning tashkil etilgan kuni 50 foizlik ulushni qoʻlga kiritdi. Qolgan yarmi Xitoyning Sinopec korporatsiyasining offşor sho'basiga tegishli. Tashkilotning eʼlon qilingan maqsadi geologik qidiruvdir.
Temir yoʻldagi ilgarilanish va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bozorига kirish
Xitoy–Qirgʻiziston–Oʻzbekiston temir yoʻli boʻyicha Qirgʻiziston Bosh vaziri Adilbek Qasimaliyev Tosh-Kutchu uchastkasini tekshirib, 29 ta tunneldan 18 tasida, 50 ta koʻprikdan 17 tasida va 602 ta suv oʻtkazgichdan 28 tasida ishlar boshlanganligi haqida xabar berdi. Qurib bitkazilgach, temir yoʻl Xitoyni Qirgʻiziston orqali Oʻzbekistonga bogʻlaydi va mintaqaning eng muhim infratuzilma loyihalaridan biri hisoblanadi.
Qirgʻiziston shuningdek Xitoy bozorini termik ishlov berilgan mol goʻshti, ot goʻshti va qoʻshimcha mahsulotlar, ot terilari hamda tirik otlarga ochishi uchun beshta yangi sanitariya, veterinariya va tekshiruv protokolini joriy etish borasida Pekin bilan muzokaralar olib bormoqda — bu haqda Qirgʻiziston ommaviy axborot vositalari xabar berdi.
Turkmanistonda Xitoy uskunalari yordamida burg'ulangan uchta yangi quduq Uzynada gaz konida ishga tushirildi va Turkman gazining asosiy eksport yoʻnalishi boʻlib qolayotgan Xitoyga boradigan quvurni ta'minlaydi. Prezident Serdar Berdimuhamedov 1-dekabrda mamlakatning suv xoʻjaligi idorasiga yetkazib berilgan Xitoy og'ir texnikasini — jumladan, yuk tashuvchilar, yoqilgʻi quyuvchilar va ekskavatorlarni — shaxsan tekshirib koʻrdi.
2–3-dekabr kunlari Urumchida boʻlib oʻtgan Markaziy Osiyo iqtisodiy hamkorligi boʻyicha Tyanshan forumi cheklangan aniq natijalarga erishdi. Eʼlon qilingan asosiy natija — mintaqaviy siyosat muvofiqlashtirish va integratsiyani qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan Markaziy Osiyo mintaqaviy moliyaviy hamkorlik tadqiqot markazining tashkil etilishi boʻldi.