Maqolani tinglash
O'zbekiston parlamenti Chiqindilarni boshqarish va aylanma iqtisodiyotni rivojlantirish agentligi rahbaridan rasmiy tarzda tushuntirish talab qildi: nima uchun aholiga hech qachon amalga oshirilmagan axlat yig'ish xizmatlari uchun to'lovlar undirilishda davom etilmoqda va nima uchun poligonlarni rekultivatsiya qilish loyihalari belgilangan muddatdan orqada qolmoqda.
Masala 13-oktabr kuni bo'lib o'tgan parlament sessiyasida Qonunchilik palatasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish qo'mitasi a'zosi Odiljon Mamadaliev tomonidan ko'tarildi. Mamadaliev Milliy ekologiya va iqlim o'zgarishlari qo'mitasining hisobotiga tayanib, jismoniy va yuridik shaxslardan kelib tushgan barcha shikoyatlarning 48,4 foizi maishiy chiqindilarni yig'ish va chiqarish bilan bog'liqligini aytdi. Ularning 18,1 foizi esa ko'rsatilmagan xizmatlar uchun undirilgan to'lovlarga bevosita tegishli edi.
Parlament qo'mitasi agentlik direktori Sharifbek Xasanovga rasmiy so'rov yuborish taklifini kiritdi: so'rovda agentlik chiqindilarni boshqarishni yaxshilash, aylanma iqtisodiyotni rivojlantirish va to'lov tizimini tartibga solish uchun qanday aniq choralar ko'rayotgani so'raladi. Qonunchilik palatasi ushbu taklifni ma'qulladi.
Shikoyatlarni to'xtata olmagan qoida
O'zbekiston 2026-yil 1-yanvardan qattiq maishiy chiqindilarni yig'ish xizmati uchun to'lovni faqat xizmat haqiqatda ko'rsatilgandan so'ng undirishni talab qiluvchi qoidani joriy etdi. Shu o'zgarishga qaramay, asossiz qarzlar bo'yicha shikoyatlar ko'payishda davom etdi. Raqobatni rivojlantirish va iste'molchilar huquqlarini himoya qilish qo'mitasining ma'lumotlariga ko'ra, 2026-yil 12-fevralga qadar 850 dan ortiq shikoyat kelib tushgan edi — bu sur'at saqlanib qolganida, yil davomida shikoyatlar soni 2025-yilning butun yili mobaynida ko'rib chiqilgan 1 141 ta shikoyatdan oshib ketgan bo'lardi.
Mamadaliev shuningdek, shu yil yakunlanishi rejalashtirilgan poligonlarni rekultivatsiya qilish loyihalaridagi kechikishlarga ham e'tibor qaratdi. Uning so'zlariga ko'ra, mavjud poligonlarning bir qismi hali ham ekologik me'yorlar, sanitariya qoidalari va yong'in xavfsizligi talablariga javob bermaydi.
Investitsiyalar va kamchiliklar
Deputat muammolar bilan bir qatorda erishilgan yutuqlarni ham tan oldi. 2025-yilda maishiy qattiq chiqindilarni boshqarish tizimini rivojlantirishga 386,5 milliard so'm investitsiya kiritildi, chiqindilarni yig'ish va olib chiqish xizmatlari esa aholining 63 foizini qamrab oldi. Yetti viloyatda umumiy qiymati taxminan 933 million dollar bo'lgan chiqindilardan energiya ishlab chiqarish loyihalari amalga oshirilmoqda; ikkinchi bosqich uchun esa yana 1,6 milliard dollarlik loyihalar rejalashtirilgan.
Parlament qo'mitasining masalani rasmiy idoraviy tekshiruvga yuborish to'g'risidagi qarori shuni ko'rsatadiki, qonun chiqaruvchilar investitsiya ko'rsatkichlari bilan joylardagi xizmat sifati o'rtasidagi tafovutni boshqaruv nuqsonlari sifatida baholaydi va bu muammo shunchaki qo'shimcha mablag' ajratishni emas, balki bevosita javobgarlikni talab etadi.