Maqolani tinglash
Gender asosidagi zo'ravonlik va huquq-tartibot amaliyotlariga bag'ishlangan mintaqaviy davra suhbati 2022-yil 29-noyabrda Toshkentda ochildi. Ushbu tadbirga Qozog'iston, Qirg'iziston, Tojikiston va O'zbekistonning ichki ishlar idoralari, prokurorlik organlari hamda politsiya ta'lim muassasalaridan rasmiylar yig'ildi. Yig'ilish Markaziy Osiyoda ayollar va qizlarga nisbatan zo'ravonlikning oldini olish va unga munosabat bildirish bo'yicha mavjud amaliyotlarni baholash maqsadida chaqirildi; korrupsiya esa samarali harakatga yo'l qo'ymaydigan asosiy tarkibiy to'siqlardan biri sifatida belgilandi.
Tadbir O'zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi, BMTTD O'zbekiston va Markaziy Osiyo hamda Afg'oniston uchun Spotlight tashabbusining Mintaqaviy dasturi — Yevropa Ittifoqi va Birlashgan Millatlar Tashkilotining qo'shma dasturi — tomonidan birgalikda tashkil etildi. U 2022-yil mavzusi ostida o'tkazilgan Gender Asosidagi Zo'ravonlikka Qarshi 16 Kunlik Faollik nomli yillik global kampaniyaning bir qismi bo'ldi."Zo'ravonlikni Ayollarga Nisbatan Birgalikda Tugatamiz".
Kun tartibi: Qonunchilik, Politsiya Tayyorgarligi va Jabrdiydalar bilan Ishlash Tartiblari
Davra suhbatining kun tartibi mintaqaning gender asosidagi zo'ravonlikka huquqiy va institutsional munosabati uchun muhim bo'lgan bir qator texnik va siyosiy masalalarni qamrab oldi. Ishtirokchilar to'rtta ishtirokchi mamlakatning milliy qonunchiligida gender asosidagi zo'ravonlikning qanday ta'riflanishi haqida ma'ruzalar tinglash va adolat tizimlarida — xususan, huquq-tartibot idoralarida — gender sezgirligining qay darajada joriy etilganini ko'rib chiqish rejalashtirilgan edi.
Politsiya va prokurorlar zo'ravonlik jabrdiydalariga munosabat bildirishda qo'llaniladigan standartlashtirilgan tartiblarni joriy etishga alohida e'tibor qaratildi. Politsiya xodimlarini jabrdiydalar bilan to'g'ri muloqot qilishga o'rgatish hamda mintaqada ayollarga nisbatan zo'ravonlik bo'yicha statistik ma'lumotlarni to'plash va almashish masalalari ham muhokama qilish uchun rejalashtirildi. Kun tartibiga tajriba almashish va yondashuvlarni muvofiqlashtirish maqsadida huquq-tartibot idoralari o'rtasida mintaqaviy hamkorlik istiqbollari bo'yicha maxsus sessiya ham kiritildi.
Korrupsiya Tizimli To'siq Sifatida
Korrupsiyaning gender asosidagi zo'ravonlikka qarshi kurashga to'sqinlik qiluvchi omil sifatida belgilanishi davra suhbatini kengroq hisobdorlik kontekstiga joylashtirdi. Manba materialida korrupt xatti-harakatlarning jinoyatchilarga qalqon bo'lishi yoki jabrdiydalarni ariza berishdan qaytarishiga doir aniq holatlar yoki mexanizmlar batafsil bayon etilmagan bo'lsa-da, Bosh prokuratura tomonidan ham tashkil etilgan tadbirda korrupsiyaning nomlangan to'siq sifatida ko'rsatilishi — adolat tizimining ayollarga nisbatan zo'ravonlikka munosabati nafaqat huquqiy bo'shliqlar, balki huquq-tartibot idoralarining o'z ichidagi xatti-harakatlar tufayli ham zaiflashtirilib kelayotganining institutsional tan olinishi sifatida baholanishi mumkin.
To'rtta mamlakatning ichki ishlar vazirliklari huzuridagi ta'lim muassasalarining ishtirok etishi davra suhbatining qisman politsiya xodimlarini tayyorlash usullarini isloh qilishga — jumladan, axloqiy xulq-atvor va jabrdiydaga yo'naltirilgan yondashuvlar bo'yicha — qaratilganligini ko'rsatadi. Bu sohalar esa institutsional madaniyat va hisobdorlik korrupsiya xavfi bilan bevosita kesishgan nuqtalardir.
Mintaqaviy qamrov va institutsional ishtirok
Davlat huquqni muhofaza qilish idorasi vakillari bilan bir qatorda nodavlat tashkilotlar va xalqaro hamjamiyat vakillarining ham taklif etilishi Markaziy Osiyo va Afgʻonistonda faoliyat yurituvchi Spotlight Initiative dasturining koʻp tomonlama xarakterini aks ettirdi. UNDP Oʻzbekiston tadbirni hamtashkil etganligi esa dasturning ichki institutlar — jumladan, prokurorlik idorasi — bilan hamkorlikda, ularga parallel ravishda emas, balki ular orqali ishlashga berilgan urgʻuni yanada tasdiqladi.
Mavjud manba materiallariga koʻra, davra suhbati jamoatchilikka eʼlon qilingan hujjatlashtirilgan natijalar yoki imzolangan kelishuvlar bilan yakunlanmadi; kun tartibi va ishtirokchilar tarkibi oshkor etilgan asosiy tafsilotlar boʻlib qoldi. Shunga qaramay, tadbir Oʻzbekiston Bosh prokuraturasi homiyligida mintaqaning turli burchaklaridan kelgan yuqori martabali huquqni muhofaza qilish idorasi rahbarlarini bir aroyga toʻpladi va u bevosita institutsional yaxlitlik hamda ayollarni zoʻravonlikdan himoya qilish masalalarining kesishgan nuqtasiga qaratildi.