Maqolani tinglash
Oʻzbekiston Soliq qoʻmitasi 2027 yildan boshlab ijro etuvchi san'atkorlardan daromad soligʻi majburiy tartibda undirilishini e'lon qildi. Bu qaror rasmiy soliq tizimidan tashqarida faoliyat yuritadi deb uzoq yillar hisoblangan sohada asosan ixtiyoriy asosda amalga oshirilgan soliq toʻlovlariga chek qoʻyadi. Mazkur e'lon keng jamoatchilik munozarasini qoʻzgʻatdi: taniqli estrada vakillari taklifga qarshi chiqmoqda, yuqori lavozimli amaldorlar esa soliq toʻlash kasbiy sharaf masalasi ekanligini ta'kidlamoqda.
Qoʻmita ma'lum qilishicha, 2025-yilda daromad olgan qoʻshiqchilar va ijrochilar jami 6,5 milliard soʻm daromad e'lon qilgan — amaldorlar bu raqamni davlat hozirda qoʻldan boy berayotgan tushumning dalili sifatida keltirdi. Madaniyat vaziri Ozodbek Nazarbekov oldinga boruvchi eng sodda yoʻl sifatida ijodkorlarning daromadlarini majburiy ravishda e'lon qilishini aytdi hamda soliq toʻlashdan bosh tortish mustaqillik belgisi emas, balki uyat manbai boʻlishi kerakligini qoʻshimcha qildi. "'Men soliq toʻlamayman', deyishdan uyalish kerak", deb iqtibos keltirildi undan.
Tanqid ostidagi taklif
Qoʻyilgan loyiha ko'ngilochar sanoatning oʻzidan ham tanqidga uchradi, biroq amaldorlar aytishicha, norozilik asosan ijrochilarning hujjatni diqqat bilan oʻqimaganligidan kelib chiqmoqda. "Ijodkorlar taklifni toʻliq oʻqimay turib shovqin koʻtardilar", degan xulosaga kelindi rasmiy bahoda, bu esa chora-tadbirning yakuniy koʻrinishi qanday boʻlishiga doir savollarni yuzaga keltirdi. Tanqidchilar tashabbusning maqsadini tan ola turib, loyiha hali maqsadga muvofiq emasligini ta'kidladilar — bu pozitsiyani bir kuzatuvchi quyidagicha ifodaladi: "Tashabbus yaxshi, lekin taklif mukammal emas."
Jamoatchilik muhokamalarida qayd etilgan amaliy muammolar orasida har bir tadbir uchun alohida soliq masalasi ham bor: ijrochilar qatnashadigan har bir toʻy yoki xususiy bayram uchun alohida soliq toʻlashlari talab qilinishi mumkin — bu holat daromadli, ammo norasmiy toʻy bozorida faoliyat yurituvchi ijrochilarni xavotirga soldi. Ushbu bozorning koʻlami uni har qanday jiddiy daromad hisob-kitobining markaziga qoʻyadi.
Mashhur qoʻshiqchi Yulduz Usmonova ham ommaviy ravishda fikr bildirdi va davlat ijrochilardan soliq uchun qoʻshiq kuylashini istasa, amaldorlarning oʻzlari ham sahnaga chiqaversin, deb taklif qildi — bu izoh keng doirada taklifning hozirgi shaklini keskin rad etish sifatida qabul qilindi. Oʻzbekistonning eng taniqli estrada vakillari qatoriga kiruvchi Farrux Zokirov ham bu munozaraga munosabat bildirdi, biroq uning so'zlari asosan soliq mexanikasidan tashqarida — kengroq ijodiy erkinliklar masalasiga qaratilgan edi.
Muvofiqlik va 2027-yilga boʻlgan yoʻl
Soliq qoʻmitasining jadvaliga koʻra, sohaga moslashish uchun taxminan ikki yil vaqt beriladi. Amaldorlar bu qadamni ijodkorlarni alohida nishonga olish emas, balki tarkibiy bo'shliqni bartaraf etish sifatida izohladi; ijrochilarga esa har qanday muayyan dinni targ'ib qilishni cheklovchi alohida koʻrsatmalar ham berildi — bu ommaviy ijrochilar atrofidagi tartibga solish muhiti moliyadan tashqariga ham yoyilishini eslatadi.
2025-yil uchun e'lon qilingan 6,5 milliard soʻmlik daromad raqami munozara davom etar ekan, ehtimol bahsli bo'lib qoladi: sohaning ishtirokchilari bu raqam ijrochilarning e'lon qilishni tanlagan daromadini aks ettiradi, xolos, haqiqiy topganini emas, deb ta'kidlaydi; Soliq qoʻmitasining pozitsiyasi esa aynan shu ikki raqam orasidagi farq majburiylikni oqlaydi, degan nuqtaga asoslanadi. Loyiha hozirgi tanqidlarga qaramay oʻz shaklini saqlab qolishi yoki 2027-yilgi muddatdan oldin qayta koʻrib chiqilishi rasmiy ma'lumotlarga koʻra hali davom etayotgan muzokaralarga bogʻliq boʻladi.