Maqolani tinglash
O'zbekiston Markaziy banki xorijiy valyuta operatsiyalarini tartibga soluvchi qoidalarga keng qamrovli o'zgartirishlar kirituvchi qaror qabul qildi. Mazkur chora-tadbirlar korxonalar uchun byurokratik to'siqlarni kamaytirish, xorijiy fuqarolarga yangi huquqlar berish va barcha almashtirish faoliyatini — jumladan, mobil ilova orqali amalga oshiriladigan tranzaksiyalarni ham — yagona elektron monitoring tizimi ostiga birlashtirish maqsadida ishlab chiqilgan.
Qaror dastlab 2026-yil 30-martda qabul qilingan bo'lib, Adliya vazirligi tomonidan 22-aprelda ro'yxatga olinganidan so'ng kuchga kirdi.
Imlo xatolari sababli rad etishlarga chek qo'yildi
O'zgartirishlarning eng amaliy ahamiyatga ega qismlaridan biri korporativ mijozlar uchun uzoq vaqtdan beri muammo bo'lib kelgan masalani hal etadi. Avvalgi tartibga ko'ra, xorijiy valyuta sotib olish buyurtmalari ularda kichik texnik yoki imlo xatolari bo'lgan taqdirda muntazam ravishda rad etilar, bu esa kompaniyalarni jarayonni boshidan boshlashga majbur qilardi. Yangilangan qoidalar endi mijozlarga bunday xatolarni avtomatik rad etishni keltirib chiqarmasdan tuzatish imkonini beradi. Markaziy bank ushbu o'zgartirish tadbirkorlar uchun qimmatli vaqtni tejash va korporativ bank tartib-taomillarini soddalashtirish maqsadida kiritilganini ma'lum qildi.
Barcha almashtirish operatsiyalari yagona raqamli reeystrga kiritiladi
Keng qamrovli modernizatsiya doirasida regulyator barcha valyuta almashtirish operatsiyalarini yagona elektron tizimda qayd etishni majburiy qildi. Ushbu talab mobil ilovalar orqali amalga oshiriladigan tranzaksiyalarni ham qamrab oladi va shu tariqa chakana almashtirish faoliyatining tobora o'sib borayotgan qismini yagona nazorat tizimidan tashqarida qoldirgan bo'shliqni bartaraf etadi. Markaziy bank mazkur integratsiya bozor tendentsiyalarini samaraliroq kuzatish va shaffofroq almashtirish muhitini shakllantirishga xizmat qilishini ta'kidladi.
Naqd pul yechib olish: jismoniy shaxslar to'liq huquqini saqlab qoladi, kompaniyalar esa cheklovlarga duch keladi
Yangilangan qoidalar bank kassalarida naqd xorijiy valyuta yechib olish tartibini ham aniqlashtiradi. Jismoniy shaxslar — hisob egалари — mablag'larni cheklovsiz yechib olish huquqini saqlab qoladi. Yuridik shaxslar esa naqd valyutani faqat aniq belgilangan va hujjatlashtirilgan maqsadlar uchungina yechib olishlari mumkin — bu farqlash korporativ naqd pul muomalasi ustidan qat'iyroq nazoratni rasmiy tarzda mustahkamlaydi.
Jismoniy shaxslar va xorijiy fuqarolar uchun kengaytirilgan huquqlar
Qaror xususiy foydalanuvchilar uchun bir qator yangi qulayliklarni joriy etadi. Barcha jismoniy shaxslar, fuqaroligidan qat'i nazar, endi shaxsiy, tijorat bo'lmagan maqsadlarda bank hisoblari orqali bir-biriga mablag' o'tkaza oladi. O'zbekistonda yashovchi yoki tashrif buyuruvchi xorijiy fuqarolarga qo'shimcha ravishda uchta aniq yo'nalishda ichki valyuta operatsiyalarini amalga oshirish huquqi berildi: ustav fondlariga hissa qo'shish, xayriya maqsadlarida mablag' o'tkazish va meros masalalarini hal etish.
Qimmatli qog'ozlar bozori uchun hujjatlar hajmi qisqartirildi
Kapital bozori ishtirokchilari hujjatlar talablarining kamayishidan manfaat ko'radi. Xorijiy valyutada nominallangan qimmatli qog'ozlar bo'yicha to'lovlarni amalga oshirish uchun xorijiy valyuta sotib olayotgan yuridik shaxslar endi keng qamrovli qo'shimcha hujjatlar to'plamini taqdim etishi shart emas; tegishli qimmatli qog'ozlarning chiqarilganligini tasdiqlovchi bitta hujjat endi bitim uchun yetarli huquqiy asos bo'lib xizmat qiladi.
Alohida qayd etish joizki, xorijiy investorlarga so'rov asosida O'zbekistonning ichki fond bozorida qimmatli qog'ozlarni sotishdan olingan mablag'larni erkin repatriatsiya qilish huquqi berildi — Markaziy bank bu qadamni bozor ishtirokchilari uchun moslashuvchanlikni oshirishga qaratilgan keng ko'lamli sa'y-harakatlarning bir qismi sifatida izohladi.