Maqolani tinglash
Muzlatib qo'yilgan qurilish maydonlari, buzilgan shartnomalar va pulini qaytarib ololmayotgan xaridorlar O'zbekistondagi xom ashyo asosidagi uy-joy bozorini yana diqqat markaziga olib chiqdi — Urbanizatsiya va barqaror uy-joy bozorini rivojlantirish milliy qo'mitasi esa parlamentni huquqiy yechimni qabul qilishni tezlashtirishga undamoqda.
Qo'mita Oliy Majlis Qonunchilik palatasida ko'rib chiqilayotgan «Ko'p kvartirali uylar va boshqa ko'chmas mulk ob'ektlarini qo'shma ishtirokda qurish to'g'risida» nomli qonun loyihasini ochiq qo'llab-quvvatladi. Ushbu qonun loyihasi xom ashyo asosidagi barcha turar-joy savdolari uchun majburiy eskrou hisobvaraqlarini joriy etishni nazarda tutadi. Taklif etilayotgan mexanizmga ko'ra, xaridorlar tomonidan amalga oshirilgan to'lovlar maxsus bank hisobvaraqlarida saqlanadi va faqat qonunda belgilangan shartlar bajarilgandan so'ng qurilish kompaniyasiga o'tkaziladi — bu tuzilma xaridorlar mablag'larining suiiste'mol qilinishini bartaraf etish va to'g'ridan-to'g'ri firibgarlik xavfini kamaytirish maqsadida ishlab chiqilgan.
Qonun loyihasi nimani o'zgartiradi
Qoʻmita muammoni keskin tarzda ifodaladi: kvartiralar uchun pul toʻlagan fuqarolar na vaʼda qilingan uy-joy, na toʻlangan mablagʻlarning qaytarilishisiz qolmasligi kerak. Soʻnggi haftalar davomida bir qancha qurilish kompaniyalari atrofida jamoatchilik muhokamasi kuchaydi — ushbu kompaniyalar topshirish muddatlarini buzgan, toʻlovlarni qaytarmagan va ayrim hollarda ularning rahbarlari jinoiy javobgarlikka tortilgan. Qoʻmita aynan shu holatlarni eskrou taklifini tezlashtirish uchun bevosita sabab sifatida keltirdi.
Depozitlarni himoya qilishdan tashqari, qonun loyihasi eskrouni quruvchi jiddiy qiyinchiliklarga duch kelgan taqdirda qurilishni davom ettirish vositasi sifatida ham koʻzda tutadi. Loyihaga koʻra, toʻxtab qolgan qurilishni yakunlash uchun oʻrnini bosuvchi qurilish kompaniyasini tezda jalb etish imkoni yaratiladi — shunday qilib, xaridorlar to'lovga qodir emaslik boʻyicha ishlar sudralib ketayotgan paytda huquqiy noaniqliq holatida qolmaydi.
Qoʻmita xaridorlar mablagʻlarining ishonchli himoyasi, quruvchilar tomonidan shartnoma majburiyatlariga rioya etilishi va uy-joy bozorida shaffof raqobat mavjudligini soha hozirda yetishmayotgan asosiy shartlar sifatida tavsifladi.
Samaradorlik tafsilotlarga bogʻliq boʻladi
Qoʻmita tizimning amaliy samarasi qonun hujjati qanday tuzilishiga — xususan, mablagʻlar qaysi shartlar asosida bloklanishi va quruvchilarga qachon chiqarib berilishi hamda loyiha muammolarga duch kelgan taqdirda xaridorlar uchun qanday kafolatlar belgilanishiga bogʻliqligini eʼtirof etdi. Ushbu tafsilotlar hali parlament muhokamasi jarayonida hal etilishi lozim boʻlib, qoʻmita qonun loyihasining joriy shakli ushbu masalalarni toʻliq hal qiladi, degan daʼvodan tiyildi.
Qoʻmita vaqt masalasida esa aniq va qatʼiy edi: u eskrou hisobvaraqlarini imkon qadar tezroq joriy etishni qurilish jarayonidagi uy-joy bozorida yangi inqirozlarning oldini olish va muddatidan oldin sotib olishga nisbatan jamoatchilik ishonchini tiklash uchun zaruriy qadam sifatida tavsifladi.