Maqolani tinglash
Qozogʻiston barcha tijorat banklari va boshqa moliya muassasalarini 2026-yil 30-oktabrda Moliyaviy bozorni tartibga solish va rivojlantirish agentligi tomonidan tasdiqlangan qoidalar asosida yiliga kamida bir marta kiberxavfsizlikka tayyorgarlik baholashidan oʻtishini talab qiladi. Agentlik ushbu talabni 6-noyabrda eʼlon qildi; barcha tijorat banklarini toʻliq qamrab olish 2027-yilga rejalashtirilgan.
Baholashlar hujjatli tekshiruvlardan nariga oʻtadi. Banklardan hujum sodir boʻlganda xodimlarning amalda qanday munosabat bildirishi sinab koʻrilishi talab etiladi; tartibga soluvchilar esa mobil banking platformalari, toʻlov xizmatlari va mijozlar maʼlumotlar bazalari kabi tizimlarga simulyatsiya qilingan kiberhujumlar oʻtkazadi. Barcha sinovlar mashqlar davomida mijozlarga xalaqit bermaslik uchun nazorat ostidagi muhitda amalga oshiriladi.
Tartibga soluvchilar muassasalarning bosqinni qanchalik tez aniqlagani va tiklash qancha vaqt olganini oʻlchaydi. Aniqlangan har qanday zaiflik bartaraf etilishi shart, keyingi tekshiruvlar esa tuzatishlarning samarali ekanligini tasdiqlaydi. Shu tariqa mazkur tizim bir martalik muvofiqlik mashqi emas, balki sinovlash, tuzatish va qayta tekshirishning takrorlanuvchi tsiklini yaratadi.
Agentlik pilot mashqlarda ishtirok etgan uchta bank asosiy qobiliyatni namoyish etganini maʼlum qildi: uchala bank ham maʼlumotlar shifrlangan simulyatsiya qilingan ransomware hujumlaridan soʻng zaxira nusxalardan tizimlarni muvaffaqiyatli tikladi. Ransomware — fayllarni bloklash yoki shifrlash va ularni qaytarish evaziga toʻlov talab qiluvchi zararli dastur — soʻnggi yillarda bir qator mamlakatlarda moliya muassasalari va muhim infratuzilmaga zarar yetkazgan; bu esa zaxira nusxalar yaxlitligini butun dunyo tartibga soluvchilari uchun markaziy masalaga aylantirgan.
Firibgarlik holatlari kamaymoqda, ammo chegaralararo jinoyatchilik BMT taklifini keltirib chiqarmoqda
Yangi qoidalar onlayn firibgarlikning kamayib borayotgani, biroq hali ham sezilarli darajada saqlanib qolayotgani fonida qabul qilindi. Qozogʻiston Ichki ishlar vazirligi 2026-yilning dastlabki toʻqqiz oyida taxminan 15 000 ta onlayn firibgarlik holatini qayd etdi — bu bir yil avvalgi xuddi shu davrdagi taxminan 19 000 ta holatga nisbatan taxminan besh foizga kamdir.
Ichki ishlar vaziri Yerzhan Sadenov BMTning Narkotiklar va jinoyatchilik bo'yicha boshqarmasi (UNODC) mintaqaviy markazini Ostona shahrida tashkil etishni taklif qildi — bu tashabbus davlat chegaralarini kesib o'tadigan kiberjinoyatchilikka qarshi kurashga qaratilgan. Vazirning so'zlariga ko'ra, mazkur markaz mamlakatlar o'rtasida chegaralararo tergov ishlari bo'yicha hamkorlikni qo'llab-quvvatlaydi hamda o'g'irlangan mablag'larni kuzatib borishga yordam beradi. Taklif bilan bir vaqtda hech qanday muddat belgilanmadi yoki rasmiy majburiyat e'lon qilinmadi.