Maqolani tinglash
Senat raisi Tanzila Norboyeva 2021-yil 23-aprelda Oliy Majlis Senati plenар majlisida 2020-yilda 2 500 dan ortiq davlat byudjeti muassasasidan 301 milliard soʻmdan ziyod mablagʻ oʻzlashtirilganini aytdi; u byudjet intizomini parlament uchun ustuvor vazifa deb eʼlon qilib,横領ga qarshi zudlik bilan choralar koʻrishga chaqirdi.
Norboyeva mansabdor shaxslar orasida korrupsiyaga aralashganlar sonining 2019-yildagi 1 339 tadan 2020-yilda 1 723 taga keskin oshganini mavjud nazorat choralari yetarli emasligining dalili sifatida keltirdi. U shuningdek, davlat xaridlarida narxlarning sun'iy ravishda oshirib koʻrsatilishini ayniqsa xavotirli holat sifatida qayd etdi.
Qonunchilikka singib ketgan korrupsiya
Senat majlisida uch soha boʻyicha oʻtkazilgan huquqiy ekspertizalar natijalari eshitildi; ular tartibga soluvchi bazaning oʻzida tizimli zaifliklar mavjudligini ko'rsatdi. Qurilish sohasida koʻrib chiqilgan 44 ta huquqiy hujjatdan 23 tasi — yaʼni yarmidan sal koʻprogʻi — jami 124 ta korrupsiyaga zamin yaratuvchi normani oʻz ichiga olgan. Sog'liqni saqlash sohasida koʻrib chiqilgan 70 ta hujjatdan 13 tasi, yaʼni 19 foizi, 41 ta bunday normani oʻz ichiga olgan. Taʼlim sohasida esa 96 ta hujjatdan 17 tasi, taxminan 18 foizi, 81 ta muammoli normani oʻz ichiga olgan. Xuddi shu muammolar oldingi kuni xizmat koʻrsatish sohasi boʻyicha oʻtkazilgan prezident videokonferensiyasida ham koʻtarilgan edi; unda qurilish, sog'liqni saqlash va maktabgacha taʼlim eng koʻp yomonlashgan sohalar sifatida alohida qayd etildi.
Norboyeva bosh prokuratura idorasidan ushbu sohalarning har birida qatʼiy va samarali chora koʻrishni hamda Milliy Korrupsiyaga qarshi kengashga aniq takliflar kiritishni talab qildi.
Yer tortib olish holatlari va irrigatsiya sohasidagi firibgarlikning oʻn barobar oshishi
Majlisda qishloq xoʻjaligi va yer boshqaruvidagi keng koʻlamli qonunbuzarliklar ham fosh etildi. 10 000 gektardan ortiq yer oʻzboshimchalik bilan tortib olingan, 14 000 gektarga yaqin yer esa oʻziga ajratilgan maqsaddan boshqa maqsadlarda foydalanilgan. Bundan tashqari, 78 000 gektardan ortiq yer noqonuniy taqsimlangan, minglab tonna urug'lik, mineral oʻgʻit, neft mahsulotlari va boshqa resurslar esa oʻzlashtirib yuborilgan.
Sug'orish va yer melioratsiyasi fondlariga oid raqamlar ayniqsa tashvishli edi. Sug'orish va melioratsiya ishlariga ajratilgan mablag'lardan o'g'irlangan summalar 2019 yildagi 1,7 milliard so'mdan 2020 yilda 16 milliard so'mga yetdi — bu bir yil ichida deyarli o'n barobar oshganini anglatadi. Mazkur sohadagi jinoiy ishlar soni ham parallel ravishda o'sdi: 2019 yilda 92 ta bo'lgan bo'lsa, 2020 yilda 359 taga yetdi, ya'ni deyarli to'rt barobar ko'paydi.
Tadbirkorlikni qo'llab-quvvatlash uchun mas'ul mahalliy amaldorlar ham tanqidga uchradi. 5 200 dan ortiq tadbirkorning huquqlari buzilgan; biznes manfaatlariga zid 350 dan ortiq noqonuniy me'yoriy hujjat chiqarilgan; kredit, yer, bino-inshoot, kommunal xizmatlar va litsenziyalash masalalarini qamrab olgan deyarli 24 000 tadbirkorning muammolari esa faqat prokuratura bevosita aralashgandan keyingina hal etilgan. Senat majlis yakunida ushbu kamchiliklarni bartaraf etish va ularning takrorlanishining oldini olish boʻyicha koʻrsatmalar berdi.