Maqolani tinglash
Moliya vazirligi va BMTTD O'zbekistonda ishtirokchi byudjetlashtirish (IB) jarayonining borishi va kelajakdagi kengayishini ko'rib chiqish maqsadida 2022-yil 30-avgustda Toshkentda xalqaro forum o'tkazdi. Tadbirda xalqaro ekspertlar, Moliya vazirligi va uning hududiy bo'limlari vakillari, mahalliy Kengashlar deputatlari, tadqiqotchilar hamda jarayonda ishtirok etgan fuqarolar qatnashdi.
Moliya vazirining o'rinbosari Axadbek Xaydarov 2022-yilda o'tkazilgan birinchi IB tsiklining natijalarini e'lon qildi: fuqarolar 69 000 dan ortiq loyiha taklifi kiritdi, taxminan 6,7 million kishi ovoz berdi, 2 354 ta loyiha g'olib deb topildi. Mazkur loyihalarga tuman va shahar byudjetlaridan jami 1,2 trillion so'm ajratildi.
Xaydarov ishtirok miqyosini qisman so'nggi texnik va kommunikatsion yangilanishlar bilan izohladi: xususan, «Ochiq byudjet» portalining funksionalligi takomillashtirildi va jurnalistlar hamda bloggerlar ishtirokida ijtimoiy tarmoqlarda «Ovozli suhbatlar» tashkil etildi. U shuningdek fuqarolar tomonidan boshqariladigan byudjetlashtirishning kengroq asosini ham ta'kidladi: jahon tajribasi shuni ko'rsatadiki, an'anaviy byudjet tizimlari ko'pincha muayyan jamoat muammolarini hal eta olmaydi va so'nggi o'n yil ichida dunyo bo'ylab hukumatlar fuqarolarga davlat byudjetining bir qismini taqsimlashda bevosita ishtirok etish imkonini berishga alohida e'tibor qaratmoqda.
Xaydarovning forumda bildirgan fikrlariga ko'ra, O'zbekiston ishtirokiy byudjetlashtirishga qarab birinchi qadamlarini 2018 yilda qo'ygan, faol rivojlanish esa 2021 yilda boshlangan.
Ochilish panelida so'zlagan UNDP Doimiy vakili Matilda Dimovska byudjet shaffofligini davlat resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirishning zaruriy sharti sifatida ta'rifladi. U byudjet shaffofligini ishtirokiy mexanizmlar bilan uyg'unlashtirgan mamlakatlar davlat xarajatlarini fuqarolarning haqiqiy ehtiyojlariga yo'naltirishda qulayroq mavqega ega ekanligini ta'kidladi.
Forumning ikkinchi sessiyasi xalqaro tajribani o'rgandi: jumladan, ishtirokiy byudjetlashtirishning global miqyosdagi rivojlanish dinamikasi, uning Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishdagi o'rni va Gruziyaning Ochiq byudjet indeksidagi ko'rsatkichlari ko'rib chiqildi. Ma'ruzachilar shuningdek ayrim Yevropa va MDH mamlakatlaridagi ishtirokiy byudjetlashtirish amaliyotlarini taqdim etdi hamda O'zbekiston uchun tavsiyalar bildirdi. Yakuniy sessiya esa mamlakat ichida ishtirokiy byudjetlashtirishni joriy etishning turli bosqichlarida duch kelingan muayyan muammolarga va mumkin bo'lgan yechimlariga bag'ishlandi.
Ochilish panelining boshqa ma'ruzachilari qatorida BMT-HABITAT eksperti Roberto Xerrera va Nyu-York universiteti professori Asad Esanov ham ishtirok etdi.