Maqolani tinglash
Jamoat faolchisi Oʻzbekistonning chorvachilik sohasiga keskin tanqid bildirdi: uning fikricha, keng koʻlamli yaylov ijaralari oddiy qishloq xoʻjaliklarini oʻtloq yerlardan mahrum etmoqda, davlat esa ichki chorvachilik salohiyatini rivojlantirish oʻrniga goʻsht importiga mablagʻ sarflashda davom etmoqda.
Xayrulla Qilichev vaziyatni ochiqchasiga — "soha xonavayron boʻlgan" — deb tavsiflab, yaylov boshqaruvini zudlik bilan isloh qilishga, uning soʻzlari bilan aytganda, oʻtloq yerlar ustidagi monopolistik nazoratni tugatishga hamda yaylovlar va ekin maydonlari atrofidagi boʻsh yerlarni mahalliy jamoalarga qaytarishga chaqirdi. Uning Effect.uz tomonidan eʼlon qilingan fikrlari shaxsiy pozitsiyasini ifodalaydi; nashr uning barcha aniq daʼvolarini mustaqil ravishda tekshirmaganini qayd etdi.
Yaylovlar O'n Yilliklarga Ijaraga Berilgan, Mahalliy Aholi Esa Chetda Qolgan
Qilichevning asosiy da'vosi markazida keng dasht va yaylov yerlarini 49 yilgacha bo'lgan muddatlarga ijaraga berish amaliyoti turibdi. U bir qator viloyatlarda ushbu yerlardan amalda foydalanuvchilar mahalliy chorvachilik bilan shug'ullanuvchi aholi emasligini, qishloq aholisining manfaatlari esa ijara shartnomalari boshqarilishi va berilishida yetarlicha hisobga olinmasligini ta'kidlamoqda.
"Puli yo'q, ammo ikki sigiri va o'nta qo'yi bor odam hayvonlarini qayerda boqadi?" — deb so'radi u, masalani mavhum siyosat emas, balki qishloq aholisining tirikchiligi nuqtai nazaridan qo'yib. Uning fikricha, yaqin atrofdagi yaylovlarga kirish imkoni bo'lmasa, qishloq aholisi og'ir tanlov oldida qoladi: chorvachilikdan voz kechish yoki tuman va shahar markazlariga ko'chib ketish — bu jarayon esa, uning ogohlantirishicha, qishloqlarning bo'shashini tezlashtiradi va ijtimoiy muammolarni chuqurlashtiradi.
Qilichev Qashqadaryo, Navoiy, Samarqand va Jizzax viloyatlarida dasht va yaylov yerlarining haqiqiy holatini joyida baholashni, tahlilni esa o'simlik qoplami, chorva mollari soni va yerdan foydalanishning joriy ko'rinishlarini qamrab olgan holda o'tkazishni taklif qildi. Shuningdek, u uzoq muddatli ijara egalarining har biri amalda qancha chorva molini boqayotgani va mahalliy jamoalar ushbu tartibdan umuman foyda ko'rayotgani yoki yo'qligi borasida shaffoflikni ta'minlashga chaqirdi.
Import Xarajatlarini Ichki Ishlab Chiqarishga Yo'naltirish
Go'sht importi masalasida Qilichev hozirda mamlakatga go'sht olib kirishga sarflanayotgan mablag'larni ichki chorvachilik ishlab chiqarishini rivojlantirishga yo'naltirish ancha samarali bo'lishini ta'kidladi. U aniq import raqamlarini keltirmadi, Effect.uz ham ushbu da'voni mustaqil ravishda tasdiqlamadi, biroq bu mulohaza savdo siyosati mahalliy chorvachilar uchun rag'batni pasaytirmoqdami yoki yo'q, degan keng ko'lamdagi munozarani aks ettiradi.
Qilichev ko'targan savollar — yaylovlarga kirish huquqini kim nazorat qiladi, chorvachilik sohasidagi monopoliyaga qarshi chora-tadbirlar yetarlimi va import siyosati qishloq aholisining tirikchiligi bilan qanday bog'liq — bu masalalar bitta faolning pozitsiyasidan ancha kengroq jamoat manfaatlariga daxldor. O'zbekistonning chorvachilik siyosati asosan yirik yer egalari va import kanallariga yo'naltirilganmi yoki bir hovuch hayvoni bor-u yaylov yeri yo'q mayda chorvachilar manfaatlariga xizmat qiladimi — bu ochiq savol bo'lib qolmoqda va uning chiqishi bu masalani to'g'ridan-to'g'ri kun tartibiga qo'ydi.

