Maqolani tinglash
O'zbekistonda ish beruvchilarning beshdan to'rt qismidan ko'prog'i mamlakatning universitetlari tayyorlayotgan bitiruvchilar sifatidan qoniqgan — bu ma'lumot oliy ta'limning mehnat bozori ehtiyojlariga qanchalik mos kelishini o'lchash maqsadida o'tkazilgan milliy so'rov natijalarida keltirilgan. Biroq xuddi shu tadqiqot shuni ham ko'rsatadiki, ish beruvchilarning deyarli yarmi o'zi xodim yollaydigan muassasalar bilan hech qanday doimiy munosabatda bo'lmaydi va amaliy tayyorgarlik ham universitetlar, ham texnikumlarda eng ko'p tilga olingan kamchilik bo'lib qolmoqda.
So'rov mamlakatning barcha hududlaridan tanlangan 3 700 dan ortiq ish beruvchini qamrab oldi. Ishtirokchilar 169 ta universitet va 591 ta texnikum bitiruvchilarini baholadi. Universitet bitiruvchilarini yollagan ish beruvchilar orasida 86,8 foizi tayyorgarlik darajasidan qoniqganligini bildirdi. Texnikum bitiruvchilari bo'yicha qoniqish darajasi sezilarli darajada past bo'lib, ish beruvchilarning atigi 65,1 foizi ijobiy baho berdi.
Amaliy tayyorgarlik — eng ko'p tilga olingan muammo
Ikkala turdagi muassasada ham yetarli amaliy tayyorgarlikning yo'qligi eng tez-tez ko'tarilgan muammo bo'ldi. Respondentlarning 40,7 foizi universitetlar o'quv dasturlarining amaliy qismini mustahkamlashi kerakligini aytdi, texnikumlar uchun esa bu ko'rsatkich 53,7 foizga yetdi — bu nazariya va ish joyi amaliyoti o'rtasidagi tafovut kasb-hunar ta'limida yanada keskinroq ekanligini ko'rsatadi.
So'rov shuningdek, ish beruvchilarning 45,2 foizi tegishli universitetlar bilan muntazam hamkorlik yo'qligini qayd etganini aniqladi. Bu raqam tizimiy uzilishga ishora qiladi: ish beruvchilar o'zlari shakllantirmagan o'quv dasturlari asosida tayyorlangan bitiruvchilarni qabul qilmoqda, muassasalar esa o'z talabalari kelajakda faoliyat yuritadigan korxonalarning doimiy ishtiroki va fikrisiz dasturlar ishlab chiqmoqda.
Sun'iy intellekt ko'nikmalari va moslashuvchanlik kelajak ustuvorliklari sifatida ko'rilmoqda
Kelajakka nazar tashlaganda, so'rovda ishtirok etganlar sun'iy intellekt vositalarini boshqara oladigan, raqamli yechimlarni joriy eta oladigan va zamonaviy uskunalar bilan ishlay oladigan xodimlarga bo'lgan talabning ortib borayotganini qayd etdi. Ish beruvchilar shuningdek ijodiy fikrlash va yangi texnik ko'nikmalarni tezda o'zlashtirish qobiliyatini kelgusi yillarda yanada qimmatli bo'lib boradigan kompetensiyalar sifatida belgilab o'tdi.
Texnologiyalarga kelajakka yo'naltirilgan urg'u berilishiga qaramay, ish beruvchilar hozirda xodim qabul qilishda eng ko'p qadrlaydigan fazilatlar an'anaviy bo'lib qolmoqda: mas'uliyatlilik va intizom ham universitetlar, ham texnikum bitiruvchilarida izlanadiganeng muhim xususiyatlar sifatida eng ko'p tilga olindi.
Siyosiy javob tayyorlanmoqda
So'rov tashkilotchilari olingan natijalar ta'lim dasturlarini isloh qilish, dual ta'lim modellarini — unda talabalar vaqtini sinf mashg'ulotlari va ishlab chiqarishdagi amaliyot o'rtasida taqsimlaydi — kengaytirish hamda kollejlar va ish beruvchilar o'rtasidagi institutsional aloqalarni mustahkamlash bo'yicha takliflar ishlab chiqishda foydalanilishini ma'lum qildi. Ushbu takliflar uchun hech qanday muddat belgilanmagan.
Natijalar hokimiyat organlari davlat texnika kollejlarida xalqaro kasbiy malaka dasturlarini kengaytirish haqida alohida e'lon qilgan bir paytda e'lon qilindi. Ushbu tashabbus doirasida qo'shimcha 3 500 nafar talaba 2026–2027 o'quv yilida dasturga qo'shilishi rejalashtirilgan bo'lib, bu umumiy o'quvchilar sonini 5 000 nafarga yetkazadi.