Maqolani tinglash
O'zbekistonda davlat mulki va qishloq xo'jaligi maqsadlariga mo'ljallanmagan yer uchastkalarini xarid qiluvchilar endi sotib olish narxining atigi 15 foizini avans sifatida to'lashlari, dastlabki to'lovni amalga oshirish uchun 30 kalendar kun muddatga ega bo'lishlari va qolgan qoldiqni qonun bilan belgilangan muddatlarda foizsiz muddatli to'lov asosida uzib berishlari mumkin bo'ladi. Ushbu shartlar 2026-yil 28-avgustda imzolangan prezident farmonining asosiy qoidalari qatoriga kiradi; farmonni Qonunchilik palatasi Byudjet va iqtisodiy islohotlar qo'mitasi a'zosi batafsil sharhladi.
Qo'mita a'zosi Otabek Musulmonov farmon mintaqalarda investitsiya faolligini oshirish, mavjud aktivlardan samarali foydalanish va yangi ish o'rinlari yaratishga qaratilganini aytdi. U maqsad shunchaki mulkni bir qo'ldan ikkinchisiga o'tkazish emas, balki iqtisodiy resurslardan samarali foydalanish uchun sharoit yaratish ekanini ta'kidladi.
Farmonning amaliy yangilikleridan biri yer uchastkalarini sotuvga qo'yishning «tayyor paket» deb ataluvchi tartibidir. Ushbu tartibga ko'ra, muhandislik va kommunal tarmoqlarga ulanishning texnik shartlari hamda investorga zarur bo'lgan qurilish hujjatlari uchastka auksionга chiqarilgunga qadar oldindan tayyorlanadi. Musulmonov buni muhim deb hisoblaydi, chunki yer sotib olish faqat birinchi qadam — xaridorning ishlab chiqarishni qanchalik tez boshlashi ham shunday muhim. Ushbu hujjatlarni sotib olgandan keyin olish bilan bog'liq byurokratik kechikishlar va xarajatlarni bartaraf etish orqali mazkur tartib mintaqalarda yangi loyihalarni ishga tushirishni tezlashtirishi mo'ljallanmoqda.
Farmon shuningdek davlatga qarashli korxonalar va banklar tasarrufidagi aktivlarni boshqarish, ma'muriy binolardan foydalanishni optimallashtirish va korporativ boshqaruvni takomillashtirishni ham qamrab oladi. Musulmonov xususiylashtirish savdosidan tushadigan bir martalik daromad bilan uning uzoq muddatli iqtisodiy qiymatini farqlashga alohida e'tibor qaratdi. Uning ta'kidlashicha, barqaror foyda keyingi ishlab chiqarish hajmlarida, ko'rsatiladigan xizmatlar ko'lamida, soliq tushumlarida va bandlikda namoyon bo'ladi — faqat sotish narxida emas. «'Sotildi' degan natijadan ko'ra muhimroq natija — 'ishga tushdi, investitsiya kirib keldi, ish o'rinlari yaratildi'», dedi u.
Farmon shuningdek qo'llab-quvvatlash choralarining shartlarini avvalgi xususiylashtirish dasturlari doirasida tuzilgan shartnomалarga ham qo'llash imkonini beradi; Musulmonov bu joriy loyihalarni amalga oshirayotgan investorlar uchun sharoitni yengillashtirishi mumkinligini aytdi. U bunday choralar har bir shartnomaning huquqiy maqomi va unga qo'yilgan talablar asosida qo'llanilishi lozimligini, mas'ul idoralar esa ortiqcha byurokratik to'siqlarга yo'l qo'ymasligi kerakligini qo'shimcha qildi.
Parlament nazorati borasida Musulmonov farmon mas'ul tashkilotlardan ijro to'g'risida hisobot eshitishni Toshkent shahar kengashi ham jumlasida mintaqaviy xalq deputatlari kengashlariga tavsiya etishini ta'kidladi. Uning fikricha, ushbu tinglovlar qancha ob'ekt sotilganini sanab o'tish bilan cheklanmasligi, balki qanchasi haqiqatda ishga tushganini, qancha investitsiya jalb qilinganini, qancha ish o'rni yaratilganini va investorlar qanday muammolarga duch kelayotganini kuzatib borishni ham o'z ichiga olishi kerak.
U infratuzilma to'siqlari — elektr energiyasi, gaz, suv va yo'l tarmoqlariga ulanishdagi kechikishlar, shuningdek hujjatlarni ro'yxatdan o'tkazish va qurilish ruxsatnomalarini olishdagi muammolar — parlamentning diqqat-e'tiboridan chetda qolmasligi kerak bo'lgan masalalar sifatida alohida ta'kidladi. Uning so'zlariga ko'ra, mintaqaviy kengashlar o'zlarini idoralar hisobotlarini tinglash bilan cheklab qo'ymasligi, balki muayyan muammolarning hal etilayotgani va ko'rilayotgan chora-tadbirlar natija berayotgani ustidan ham nazorat olib borishi lozim.
Musulmonov shunday xulosaga keldiki, farmon bilan belgilangan imkoniyatlarning haqiqiy qiymati faqat amaliy natijalarda namoyon bo'ladi. Bo'sh turgan bino faoliyat yurituvchi korxonaga aylanganda yoki ishlatilmayotgan yer daromad keltiruvchi loyihaga aylantirilganda, bu nafaqat alohida investorga, balki butun mintaqaga foyda keltiradi. Shu asosda, uning fikricha, xususiylashtirish samaradorligini sotilgan mulklar soni bilan emas, balki ular yaratadigan ish o'rinlari, iqtisodiy faollik va aholi turmush darajasining yaxshilanishi bilan o'lchash kerak.