Maqolani tinglash
Prezident Shavkat Mirziyoyev oilasi bilan hujjatlashtirilgan aloqalarga ega taniqli o'zbek tadbirkor Turkiyada fuqarolik va jinoiy ta'qibga uchradi: unga qarshi da'volar shuni ko'rsatadiki, u egasining shubhali o'limidan so'ng soxta bitim orqali Bodrumdagi hashamatli mehmonxona majmuasini qo'lga kiritgan — bu da'volar 2021-yil 16-iyun haftasida turk matbuotida keng salbiy yoritishga sabab bo'ldi.
Ish markazidagi da'volar
Mojaroning markazida turgan tadbirkor — 55 yoshli Batyr Ikromjonovich Rahimov bo'lib, u ilgari Toshkentdagi "Paxtakor" futbol klubi va "O'zbekiston" mehmonxonasining egasi, shuningdek Kapitalbank, sug'urta kompaniyasi va rangli metallar qazib olish korxonasini o'z ichiga olgan Kapital Holdingning nazorat qiluvchi shaxsidir. Rahimov MDH mamlakatlarida 2000-yillar boshidagi alyuminiy savdosidagi ishtiroki va Jizzaxdagi volfram koniga egaligi tufayli "Botir Alyuminiy" nomi bilan ham tanilgan.
Da'volar asosan AQSh fuqarosi va Paramount mehmonxonasi — Bodrum mintaqasidagi hashamatli kurort majmuasining sobiq egasi marhum Atilla Urasning qizi Viktoriya Yasemin Uras tomonidan jamoatchilik e'tiboriga havola qilindi. Jurnalist Ferit Atay tomonidan o'tkazilgan va keyinchalik o'nlab nashrlar tomonidan qayta e'lon qilingan Turkiyaning Zanka TV kanaliga bergan intervyusida Viktoriya Uras otasining Paramount mehmonxonasini u hayotligida Rahimovga ijaraga berganini aytdi. Uning da'vosiga ko'ra, 2018-yil yozida otasi shubhali sharoitda vafot etganidan ko'p o'tmay, Rahimovning hamkori Jihon Eksikogʻlu mehmonxona binolarini "turk armiyasining tanki bilan" egallab olgan. Bundan tashqari, u mulk keyinchalik Rahimov tasarrufiga o'tganini da'vo qiladi.
Viktoriya Urasning ta'rifiga ko'ra, taxminiy sotib olish mexanizmi quyidagicha bo'lgan: Rahimovning faqat Andrey deb tanilgan rus tilida so'zlashuvchi haydovchisi Atilla Uras vafot etgan kuni 47 million dollarlik chekni imzolagan va mehmonxonani Rahimovga hadya sifatida rasmiylashtirgan. Keyinchalik chek tekshirilganida esa uni inkassatsiya qilish mumkin emasligi ma'lum bo'lgan. Viktoriya Uras turk ommaviy axborot vositalariga uch nafar advokat bilan ish yuritayotganini va AQSh Federal Tergov Byurosiga ham shikoyat topshirganini aytdi.
Bodrum Jinoiy sudiga topshirilgan va ham Viktoriya Urasga nisbat beriladigan ikkinchi shikoyatda Rahimov — mehmonxona faoliyatini boshqarib kelgan shaxs sifatida — 2018-yilda egasi vafotidan so'ng Atilla Urasning kabinetidagi seyfdan kompaniya hujjatlari va qimmatbaho buyumlarni olib ketganligi da'vo qilinmoqda.
Turk ommaviy axborot vositalari, shuningdek, Viktoriya Urasning Rahimov turk fuqaroligini "Baхtiyor Ikromogʻli" nomi ostida rasmiylashtirgani haqidagi da'vosini ham yoritdi. Ushbu materialning dastlabki manbasi boʻlgan RFE/RL ning oʻzbek xizmati Ozodlik, nashr vaqtida mazkur da'volarning hech biri boʻyicha yakuniy sud qarori chiqarilmaganini qayd etadi.
Sedat Peker aloqasi va Turkiyadagi keng qamrovli yoritish
Turkiyada Rahimovga qaratilgan yangilangan e'tibor, mamlakatdan qochib, xorijdan jinoyatchi tarmoqlar haqida intervyu bergan 51 yoshli turk uyushgan jinoyatchilik vakili Sedat Pekerning bir qator portlovchi video oshkor qilishlari bilan bir vaqtga toʻgʻri keldi. Pekerning bayonotlari Rahimov ismini turk matbuotida kengroq muomalaga olib kirdi; u yerda u "oʻzbek tadbirkor" va "Mirziyoyev saroyiga yaqin shaxs" sifatida tasvirlandi. Turk nashri Karar.com Gollivud aktrisa Nikol Kidman qatnashgan 2017 yildagi Paramount Hotel tadbiriga eʼtibor qaratib, Kidmanning Rahimov va Diyora Usmonova bilan birgalikdagi fotosuratini eʼlon qildi. Xuddi shu nashr Turkiyaning Bodrum mintaqasi — bir vaqtlar shaffof biznesning namunasi sifatida qaralgan — jinoyatchi shaxslar tomonidan pul yuvish maydoniga aylanib qolganidan afsus bildirdi; bu tavsif, kontekstga koʻra, Paramount Hotel atrofidagi vaziyatga qaratilgan edi.
Viktoriya Uras oʻz intervyusida rus-oʻzbek milliarderi Alisher Usmonov ham Rahimovning biznes hamkori ekanligini aytdi. Ozodlik bu da'voni mustaqil ravishda tasdiqlamaydi va u bu yerda faqat da'vogar tomonidan bildirilgan taxmin sifatida keltirilmoqda.
Siyosiy yaqinlik va biznes tarixi
Ushbu ishning hisobdorlik jihatini Rahimovning Oʻzbekiston siyosiy elitasiga hujjatlashtirilgan yaqinligi yanada keskinlashtiradi. Uning rafiqasi Diyora Usmonova — birinchi eri, Alisher Usmonovning jiyani Bobur Usmonov 2013 yilda Toshkentda yoʻl halokati natijasida vafot etgan — birinchi xonim Ziroatxon Mirziyoyevaning jiyanchidir. Er-xotin 2017 yilda oʻgʻil farzand dunyoga kelganini eʼlon qildi. 2020 yil oktabrda ikkalasi ham prezidentning toʻngʻich qizi Saida Mirziyoyeva tomonidan taqdim etilgan Mendirman Jaloliddin filmining Toshkent premyerasida qatnashdi. Ozodlik, shuningdek, Rahimovning prezidentning kuyovi Oybek Tursunov bilan birgalikdagi fotosurati oʻzida mavjudligini ham qayd etadi.
Ozodlikka 2021 yil aprelida Toshkentdagi toʻyda Rahimov bilan uchrashganini aytgan anonim manba, u oilasi bilan Toshkentda yashayotganini va uning tadbirkorlik faoliyatiga "yashil chiroq" yoqilganini bildirdi — Ozodlik bu da'voni mustaqil tekshirmasdan manbaga nisbat berib keltiradi.
Rahimov oldingi oʻn yillikning katta qismini Birlashgan Arab Amirliklari va Turkiyada oʻtkazdi. Uning ilgari boshlagan faoliyati Kapitalbank mulkdorligini oʻz ichiga olgan boʻlib, mazkur bank 2009 yil iyun holatiga koʻra 205 million dollar aktivga ega boʻlgan va 2001 yilda oʻzbek banklari oʻrtasida toʻqqizinchi oʻrinni egallagan. Uning ukasi Baхtiyor Rahimov, uni Batyr 2006 yilda rus-oʻzbek jurnali bilan bergan intervyusidaElita Obshchestva uning asosiy va eng ishonchli biznes hamkori sifatida, Prezident Islom Karimovning O'zbekistonda oligarxlar bo'lmasligi haqidagi ochiq bayonotidan so'ng 2010 yilda boy tadbirkorlarga qarshi boshlangan kampaniya davomida hibsga olingani xabar qilingan.
Alohida hujjatlashtirilgan epizod: Ozodlik tomonidan keltirilgan shved prokurorlik yozuvlari shuni ko'rsatadiki, 2012 yil fevralida Rahimov prezidenti bo'lgan "Paxtakor" futbol klubining o'sha paytdagi bosh direktori Rustam Kopaysinov Yuriy Jukovskiyga Shengen vizasini olishda yordam berish maqsadida rasmiy qo'llab-quvvatlash xati yozgan. Jukovskiy keyinchalik Shvetsiyaning Strömsund shahrida o'zbek imomini otib o'ldirganlikda ayblangan.
Hal Etilmagan Masalalar
Ozodlik materiallari tayyorlangan paytda Turkiya sudi jarayonlari davom etayotgan edi va Rahimovga nisbatan hech qanday hukm yoki rasmiy javobgarlik xulosasi chiqarilmagan edi. Firibgarlik yo'li bilan sotib olish, mehmonxonani egallash, hujjatlarni olib ketish va boshqa ism ostida Turkiya fuqaroligini olish bo'yicha da'volar da'vogar tomonidan ilgari surilgan va turk ommaviy axborot vositalari tomonidan yoritilgan; ular sud tomonidan ko'rib chiqilmagan. Manba materiallarida Rahimov yoki uning vakillari tomonidan ushbu da'volarning birontasiga ham javob qayd etilmagan. Paramount mehmonxonasining aniq hozirgi holati va Turkiya sud jarayonlarining joriy bosqichi mavjud materiallar asosida aniqlanmagan.