Mustaqil yangiliklar. Chuqur tahlil. O‘zbekiston va dunyo.

Maqolani tinglash

0:00
0:00

Oʻzbekiston Markaziy banki bir necha yilni qamrab oluvchi kommunal narxlar oshishining oldindan belgilangan jadvallarini eʼlon qilishni taklif etdi. Bankning fikricha, tariflarning bashorat qilinadigan yoʻl xaritasi uy xoʻjaliklariga byudjetni rejalashtirish va korxonalarga xarajatlarni aniqroq hisoblash imkonini beradi. Mazkur taklif 4-noyabrda bank kengashi tomonidan tasdiqlangan va 2026-yil 16-noyabrgacha jamoatchilik muhokamasi uchun ochilgan 2027 hamda 2028–2029 yillarga moʻljallangan pul-kredit siyosati konsepsiyasining loyihasida aks ettirilgan.

Loyihada gaz, isitish yoki suv uchun aniq yillik foiz oshirishlari belgilanmagan. Unda tasdiqlangan jadval emas, balki yondashuv tamoyillari bayon etilgan boʻlib, uning yakuniy parametrlari konsultatsiya jarayoni natijalariga koʻra aniqlanadi.

Eskirgan tarmoqlar va oʻsib borayotgan toʻlovlar

Markaziy bank hujjatida energetika infratuzilmasining holati tarmoq samaradorligini cheklovchi omil sifatida tan olingan. Yangi ishlab chiqarish quvvatlari ishga tushirilganiga qaramasdan, eskirgan tarmoqlar, texnik yoʻqotishlar va taʼminot uzilishlari iste'molchilar va korxonalar uchun muammo boʻlib qolmoqda. Bank tarif siyosati faqat daromad yigʻishga emas, balki oʻlchanadigan yaxshilanishlarga — tarmoqlarni modernizatsiya qilish, yoʻqotishlarni kamaytirish, boshqaruvni takomillashtirish va taʼminot barqarorligini oshirishga bogʻliq boʻlishi kerak, deb hisoblaydi.

Markaziy bankning tashvishi mavhum emas. 2026-yil oxirigacha rejalashtirilgan suyultirilgan gaz, issiq suv ta'minoti va markaziy isitish narxlarining uy xo'jaliklari uchun oshirilishi yillik iste'mol narxlari indeksiga 0,8 foiz punktni qo'shishi taxmin qilinmoqda. Avvalgi kutilganidan yuqori bo'lgan ushbu hissa Markaziy bankni 2026-yil oxiridagi inflyatsiya prognozini 6,5 foizdan taxminan 7 foizga qadar yuqoriga qayta ko'rib chiqishga majbur etdi. O'zgaruvchan tarkibiy qismlarni hisobga olmaydigan asosiy inflyatsiya esa 5,5 foiz atrofida saqlanishi kutilmoqda.

Qayta ko'rib chiqilgan prognoz bankning asosiy foiz stavkasini yiliga 14 foiz darajasida ushlab turish sabablaridan biridir. Loyihada 2026 va 2027-yilllar davomida qat'iy pul-kredit siyosati sharoitlari saqlanib qolishi kutilayotgani, har qanday bosqichma-bosqich yumshatish esa faqat inflyatsiya va inflyatsion kutilmalar barqaror ravishda pasaygandagina ko'rib chiqilishi qayd etilgan. Narx bosimi prognozdan kuchliroq bo'lib chiqsa, cheklovchi siyosat davri uzaytirilishi mumkin.

5 Foizli Inflyatsiyaga Yo'l

Markaziy bank keyingi uch yil ichida iste'mol narxlari o'sishining asta-sekin sekinlashishini prognoz qilmoqda. Asosiy mexanik omil — baza effekti: 2026-yildagi tarif oshishlari yillik hisob-kitobdan chiqib ketgach, bank bu yagona omilning o'zi 2027-yilda yillik inflyatsiyani 0,8—0,9 foiz punktga kamaytirishi mumkinligini taxmin qilmoqda.

Biroq uzoq muddatli inflyatsiya maqsadiga erishish faqat tarif arifmetikasiga bog'liq emas. Bank ichki talab dinamikasi, import narxlari hamda global energiya va oziq-ovqat xarajatlarini pasayish sur'atini tezlashtirishi yoki kechiktirishi mumkin bo'lgan o'zgaruvchilar sifatida belgilab o'tgan. Loyihaning asosiy stsenariysi 5 foizlik maqsad uch yillik muddatning oxiriga kelib erishish doirasiga kiradi deb taxmin qiladi.

Moliyaviy Tizimning Kengroq O'zgarishlari

Loyiha doirasi 2027—2029-yillar uchun bank va moliyaviy tartibga solish sohasidagi o'zgarishlarni ham belgilab beradi. Markaziy bank banklarning likvidlikni boshqarishini takomillashtirish, banklararo pul bozorini rivojlantirish hamda valyuta va foiz stavkasi riskini xejirlash vositalarini kengaytirishni rejalashtirmoqda.

Alohida bo'lim islomiy moliyaga bag'ishlangan. Bank islomiy banklarni keng pul-kredit siyosati doirasiga integratsiya qilish maqsadida shariat talablariga mos likvidlik vositalarini ishlab chiqishni niyat qilmoqda — bu qadam O'zbekistonning shu yil boshida islomiy bank faoliyati to'g'risidagi qonunni qabul qilishidan keyin amalga oshirilmoqda.

Hujjat shuningdek raqamli moliyaviy infratuzilmani va bankning o'z prognozlash vositalarini takomillashtirish, jumladan muqobil makroiqtisodiy stsenariylardan keng foydalanish va stavka bo'yicha qarorlarning shaffofligini oshirishni ham ko'zda tutmoqda.

Loyiha jamoatchilik muhokamasi bosqichida. Izohlar qabul qilinmoqda:[email protected] 2026-yil 16-noyabrgacha, shundan soʻng kengash siyosat yoʻnalishlarini yakunlashdan oldin qayta koʻrib chiqishni muhokama qiladi.

Ulashish.

Dilshod O‘zbekiston bo‘ylab hududiy boshqaruv, mahalliy hokimiyat qarorlari va davlat mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladigan rivojlantirish loyihalarini yoritadi. U bunday qaror va loyihalarning mahalliy hamjamiyatlarga ta’siriga alohida e’tibor qaratadi.

© 2026 O‘zbekiston Kuzatuvchisi. Barcha huquqlar himoyalangan.