Maqolani tinglash
Ichimlik suvi va kanalizatsiya hisobvaraqlarini toʻlashda qoloq xonadonlar 2027-yil 1-yanvardan boshlab elektr energiyasi toʻlovlarini amalga oshirishdan bloklanadi. Ushbu mexanizm davlat suv xoʻjaligi korxonasi Özsuvtaʼminot tomonidan 30-oktabr kuni boʻlib oʻtgan matbuot anjumanida eʼlon qilindi.
Özsuvtaʼminot birinchi rais oʻrinbosari Islom Abdullayev ijro ketma-ketligini tushuntirdi: qarz paydo boʻlgach, iste'molchi ogohlantirish oladi va uni toʻlash uchun besh kun muhlat beriladi. Agar qarz shu muddat ichida toʻlanmasa, amaldagi qoidalar asosida xizmat koʻrsatish cheklanadi va faol qarzni undirib olish choralari boshlanadi.
Elektr toʻlovini bloklashdan oldin notarial yoki sudli undiruv
Elektr toʻlovini cheklash bosqichma-bosqich amalga oshiriladigan jarayonning yakuniy qadamidir. Ogohlantirish muddati toʻlovsiz tugagach, kommunal xizmat qarz miqdoriga qarab notarius orqali yoki sud orqali undiruv amalga oshiradi. Oʻzbek qonunchiligida qoʻllaniladigan standart hisob-kitob koʻrsatkichi — bazaviy hisob-kitob birligining ming baravaridan oshmagan qarzlar notarial tartibda hal qilinadi; bu chegaradan yuqori summalar esa sudga yuboriladi. Ijro hujjatlari rasmiylashtirilgandan soʻng ular majburiy ijro byurosiga yoʻllanadi. Faqat qarzdor shu bosqichda ham majburiyatini bajarmasa, elektr toʻlovlariga blokirovka avtomatik tarzda ishga tushadi.
Ushbu chora 2026-yil 24-iyulda qabul qilingan Prezidentning 140-sonli Farmoniga asoslanadi. Mazkur Farmonning 13(b)-bandida 2027-yil 1-yanvardan boshlab ichimlik suvi va kanalizatsiya qarzlari boʻyicha ijro hujjatlaridagi talablar belgilangan muddatda ixtiyoriy ravishda bajarilmagan taqdirda, qarzdorning elektr toʻlovlarini amalga oshirish imkoniyatini avtomatik cheklash qoʻllanilishi aniq belgilab qoʻyilgan. Eʼlon qilingan maqsad — suv ta'minoti va kanalizatsiya sohasidagi debitorlik qarzlarining oʻsishining oldini olishdir.
Ijtimoiy reyestr oilalari uchun istisno
Cheklash ijtimoiy reeystrda — zaif va kam ta'minlangan xonadonlarning davlat maʼlumotlar bazasida — roʻyxatga olingan oilalarga nisbatan qoʻllanilmaydi. Abdullayev bu istisnoni matbuot anjumanida tasdiqladi va u prezident farmonining oʻziga kiritilgan boʻlib, iqtisodiy jihatdan eng zaif iste'molchilar toʻlov blokidan himoyalanishi kafolatlanadi.
Kommunal xizmatlararo ijro modeli — elektr toʻlovlariga kirishni suv qarzlari uchun taʼsir vositasi sifatida ishlatish — Oʻzbekiston kommunal xizmatlari sektorining toʻlovsizlikni boshqarish tizimidagi tarkibiy oʻzgarishni ifodalaydi. Ikki alohida xizmat tizimini bir-biriga bogʻlash orqali hukumat organlari ta'minot toʻxtatilishiga darhol murojaat qilmasdan suv sektoridagi surunkali qarz toʻplanishini kamaytirishga intilmoqda.