Maqolani tinglash
Jahon banki O'zbekistonning elektr taqsimlash tarmog'ini yangilash uchun 100 million dollar kredit ajratishni tasdiqladi — dastur doirasida mamlakatning 60 ta asosiy podstansiyasi modernizatsiya qilinadi, energiya yo'qotishlari kamaytiriladi, ta'minot ishonchliligi oshiriladi va tarmoq katta ko'lamdagi qayta tiklanadigan energiya manbalari uchun ochiladi.
Bank kengashi moliyalashtirishni 27 oktabr kuni tasdiqladi va bu mazkur dastur uchun ikkinchi yirik xalqaro transhga aylandi. Osiyo taraqqiyot banki 30 sentabrda allaqachon 200 million dollar ajratishga majburiyat olgan edi, O'zbek hukumati esa davlat byudjetidan 71 million dollar mablag' kiritmoqda — bu esa Elektr taqsimlash tizimlarini modernizatsiya qilish dasturini 371 million dollargacha oshirdi.
Mablagʻ Nima Uchun Ajratilmoqda
Oʻzbekistonning taqsimlash infratuzilmasining katta qismi bir necha oʻn yillar oldin qurilgan. Eskirgan transformator qurilmalari va haddan ziyod yuklanган tarmoqlar uy xoʻjaliklari, korxonalar va ijtimoiy obyektlar uchun doimiy energiya yoʻqotilishiga hamda uzilishlarga sabab boʻlmoqda. Dasturning eʼlon qilingan maqsadlari aniq belgilangan: modernizatsiya qilinadigan transformator qurilmalarida yillik yoʻqotishlar 2031 yilga kelib 20 000 megavatt-soatga kamayishi, yangilangan tarmoq esa kamida 3,3 gigavatt qayta tiklanadigan energiya quvvatini qabul qila olishi kutilmoqda. Yillik issiqxona gazi chiqindilari CO₂ ekvivalentida deyarli 23 000 tonnaga kamayishi prognoz qilinmoqda.
Qayta tiklanadigan energiyani tarmoqqa ulash boʻyicha ushbu maqsadlar muhim ahamiyat kasb etadi, chunki Oʻzbekiston 2030 yilga kelib oʻrnatilgan qayta tiklanadigan energiya quvvatini 25 gigavatga yetkazish milliy maqsadini belgilagan — bu ambitsiya esa keng miqyosda uzluksiz ishlamaydigan generatsiyani qabul qila oladigan tarmoqsiz amalga oshirib boʻlmaydi.
Jahon banki hisob-kitoblariga koʻra, dastur yangilangan obyektlar ishga tushirilganidan keyin besh yil ichida taxminan 11 700 ta qoʻshimcha sifatli ish oʻrni yaratilishini qoʻllab-quvvatlaydi.
Ikki Qarz Beruvchi Qanday Hamkorlik Qiladi
Jahon banki va ADB dasturni ular Toʻliq Oʻzaro Ishonch Doirasi deb atayotgan mexanizm asosida birgalikda moliyalashtirmoqda — bu tartib ikki muassasa oʻrtasida loyihani tayyorlash va nazorat qilish tartib-qoidalarini muvofiqlashtiradi. Eʼlon qilingan maqsad — maʼmuriy xarajatlarni kamaytirish va nazorat jarayonlarini takrorlashdan qochish; bu ikki ko'p tomonlama qarz beruvchi bir vaqtning oʻzida bitta milliy dasturda faoliyat yuritayotganda amaliy jihatdan muhim masaladir.
Amalga oshiruvchi tashkilot sifatida Oʻzbekiston Milliy Elektr Tarmoqlari aksiyadorlik jamiyati belgilangan. Transformator qurilmalarini jismoniy modernizatsiya qilishdan tashqari, dastur infratuzilmani raqamlashtirish va kompaniyaning institutsional salohiyatini oshirishni ham oʻz ichiga oladi; bu moliyaviy boshqaruv tizimlari, kiberxavfsizlik, atrof-muhit va ijtimoiy talablarga rioya qilish hamda bandlikda gender tengligini qamrab oladi.
Jahon bankining Markaziy Osiyo boʻyicha mintaqaviy direktori Najy Benhassine ishonchli elektr taʼminoti kundalik hayot va iqtisodiy faoliyat uchun zaruriy shart ekanligini, ADB bilan hamkorlik esa Oʻzbekistonning energetika infratuzilmasini modernizatsiya qilish, resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish va keyingi iqtisodiy oʻsish uchun zamin yaratishga yordam berishini aytdi.