Maqolani tinglash
Yevropa Ittifoqi Rossiyaga qarshi 21-sanksiyalar paketini qabul qildi: Qozogʻiston va Qirgʻizistondagi kompaniyalar hamda bir bank, shuningdek, bir nechta yurisdiktsiyada roʻyxatdan oʻtgan kriptovalyuta platformalariga aktivlarni muzlatish, tranzaksiya taqiqlari va qatʼiyroq eksport nazorati choralari kengaytirildi. Bryussel mazkur choralar Moskvaga nisbatan joriy cheklovlarni chetlab oʻtish uchun foydalanilayotgan moliyaviy va savdo kanallarini izdan chiqarishga qaratilganligini bildirdi.
Paket 48 jismoniy shaxs va 170 ta tashkilotga aktivlarni muzlatish va boshqa cheklov choralarini belgilaydi. Qoʻshimcha ravishda 51 ta tashkilot — ularning bir qismi Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Xitoy, Hindiston, Turkiya va Birlashgan Arab Amirliklarida joylashgan — ikki maqsadli tovarlar va texnologiyalarga qatʼiyroq nazorat qoʻllaniladigan alohida roʻyxatga kiritildi. EI Kengashi ushbu tashkilotlar Rossiyaning harbiy-sanoat majmuasini qoʻllab-quvvatlaganini va mikroelektronika, kompyuter raqamli boshqaruvidagi dastgohlar hamda yarim oʻtkazgichlarni qayta ishlash uskunalariga oid eksport cheklovlarini chetlab oʻtishda yordam berganini bildirdi.
Qirgʻiz kompaniyalari va bir bank nishonda
Bishkekda roʻyxatdan oʻtgan uchta kompaniya — Nova Proekt MChJ, Rama Group MChJ va Shisan Ltd — qatʼiyroq eksport nazorati rejimiga kiritildi. Roʻyxatga kiritilishi shuni anglatadiki, ushbu firmalarga EI tomonidan sezgir tovarlar va texnologiyalar eksporti faqat toʻliq belgilangan holatlarda ruxsat etiladi, tegishli texnik va moliyaviy xizmatlar ham cheklangan, biroq kompaniyalar aktivlari avtomatik ravishda muzlatilmaydi.
Qirgʻizistonning moliyaviy sektori uchun yanada muhimroq ahamiyat kasb etadigan holat — EcoIslamicBank bankiga qoʻyilgan tranzaksiya taqiqidir. EI Kengashi bank Rossiyaning Moliyaviy Xabarlar Uzatish Tizimi — SPFS bilan bogʻliqligini bildirdi; bu tizim Moskva Gʻarb sanksiyalarining avvalgi bosqichlaridan soʻng SWIFT muqobili sifatida ishlab chiqqan xabar almashish tarmogʻidir. EI yurisdiktsiyasidagi operatorlarga tatbiq etiladigan ushbu taqiq 13 avgust kuni kuchga kirishi belgilangan.
Paket shuningdek EIning tranzaksiya taqiqini Qirgʻiziston, Gruziya, Panama, BAA, Marshall orollari va Belarusda roʻyxatdan oʻtgan 14 ta kriptovalyuta platformasiga ham kengaytiradi — bu Bryusselda raqamli aktiv kanallarining Gʻarb moliyaviy cheklovlarini chetlab pul oʻtkazish uchun ishlatilayotganiga oid ortib borayotgan xavotirni aks ettiradi.
Qozogʻistonning qayta-qayta qoidabuzar kompaniyalari
Qozogʻistonlik ikki kompaniya — TauKZ MChJ va KBR-Technologies MChJ — eksport nazorati roʻyxatiga kiritildi. Ularning ikkalasi ham G'arb hukumatlari uchun yangi nishon emas: AQSh KBR-Technologies ni 2024-yil iyunda, Buyuk Britaniya esa TauKZ ni 2024-yil noyabrida sanksiyalar ostiga olgan edi. Ularning YI paketi tarkibida paydo boʻlishi Bryusselning sanksiyalar arxitekturasidagi boʻshliqlarni bartaraf etish jarayonida ittifoqdosh davlatlarning belgilashlari bilan yanada yaqinroq muvofiqlashayotganidan dalolat beradi.
Markaziy Osiyoga bosim koʻrsatishning bir qolipga tushishi
Soʻnggi chora-tadbirlar YIning mintaqaga qaratilgan tobora kuchayib borayotgan ketma-ket harakatlarini davom ettiradi. Aprel oyida Bryussel birinchi marta Qirgʻizistonga qarshi oʻzining sanksiyalarni chetlab oʻtishga qarshi mexanizmini qoʻlladi: savdo maʼlumotlari Qirgʻiziston orqali Rossiyaga yuqori ustuvorlikdagi tovarlarning qayta eksporti sezilarli darajada oshganini koʻrsatganidan soʻng, YI ushbu mamlakatga kompyuter raqamli boshqaruv dastgohlarini va radiolarnni eksport qilishni taqiqladi. Oʻsha qadamdan ikki oydan kamroq vaqt oʻtib — 9-iyunda — YI Bishkekda banklar, logistika operatorlari, eksportyorlar va virtual-aktiv bizneslari uchun moliyaviy cheklovlar, eksport nazorati, jarimalar va muvofiqlik majburiyatlarini qamrab olgan muvofiqlik seminari oʻtkazdi.
Qirgʻiz hukumati ham ichki siyosatda harakatga oʻtdi: davlat idoralari ularni sanksiyalar xavfini kuchaytiruvchi sifatida aniqlashganidan soʻng, hukumat 50 ta kompaniyaga faoliyatini toʻxtatishni buyurdi, biroq kompaniyalar nomlari, egalari yoki ular faoliyat yuritayotgan sohalar oshkor etilmadi.
Ushbu chora-tadbirlar birgalikda Markaziy Osiyaning G'arb hukumatlari Rossiyaning urush iqtisodiyotidan uzoqda tutishga harakat qilayotgan tovarlar va moliyaning potentsial oʻtkazish kanali sifatida doimiy va kuchayib borayotgan tekshiruv ostida ekanligini koʻrsatuvchi umumiy manzarani yaratadi.