Maqolani tinglash
O'zbekistonda yong'in xavfsizligi qoidalarini buzib, biror kishining halok bo'lishiga yoki jarohat olishiga sabab bo'lgan shaxslar endi sud tomonidan avval belgilangan zarardan tashqari, alohida ravishda 1,32 milliard so'mgacha tovon to'lashga majbur etilishi mumkin — bu javobgarlik chegarasi 2-noyabrda imzolangan va bir vaqtning o'zida bir qancha kodekslar hamda tarmoq qonunlarini o'zgartirgan qonun hujjati bilan joriy etildi.
Tovon miqdori bevosita yetkazilgan zararning og'irligiga bog'liq. O'lim holati yuz berganda 1 milliard 320 million so'mgacha, eng og'ir toifa hisoblangan birinchi guruh nogironligi belgilanganda 660 million so'mgacha, boshqa turdagi jismoniy shikastlanishlarda esa 264 million so'mgacha tovon undirilishi mumkin. Muhim jihati shundaki, qonun jabrlanuvchilar va ularning oila a'zolariga to'lanadigan tovonni davlat foydasiga undiriladigan jarima va moliyaviy sanksiyalardan ustun qo'yadi, ya'ni jabrlanuvchilar javobgarning mulkidan o'z ulushini olish uchun davlat xazinasi bilan raqobatlashishga majbur bo'lmaydi.
Bozorlar va savdo markazlari uchun majburiy sug'urta
Bozorlar, savdo majmualari va savdo-ko'ngilochar markazlar egalari endi yong'in natijasida uchinchi shaxslarning hayoti yoki sog'lig'iga yetkazilgan zarar uchun fuqarolik javobgarligi sug'urtasini, shuningdek binolarning o'ziga nisbatan majburiy yong'in sug'urtasini rasmiylashtirishi shart. Talabni bajarmagan mansabdor shaxslarga 22 million soumdan 33 million soumgacha ma'muriy jarima solinadi. Bir yil ichida qayta qoidabuzarlik sodir etilsa, ushbu chegara 44 million soumga ko'tariladi.
Mazkur talab O'zbekistondagi yong'in xavfsizligi hodisalarida qayta-qayta tilga olinib kelingan muassasalar toifasini — yong'indan keyin mulk egalariga nisbatan javobgarlikni tarixan qo'llash qiyin bo'lgan, odamlar zich joylashadigan yirik tijorat maydonlarini — qamrab oladi.
Shaharsozlik va mustaqil audit qoidalari
Xuddi shu qonun to'plami qurilish va shaharsozlik sohasidagi javobgarlikni ham kuchaytiradi. Bino loyihalash, qurish yoki foydalanishga topshirish jarayonida ruxsatnoma berish tartibiga noqonuniy aralashish — yoki vakolatli organlar hamda ekspert ko'rib chiquvchilarga bosim o'tkazish — endi ma'muriy hibsga olishning o'n besh kungacha muddatini yoki hisob-kitob birligining 100 dan 150 baravarigacha miqdorda jarima solinishini nazarda tutadi. Agar huquqbuzarlik ma'muriy jazo qo'llanilgandan so'ng qayta sodir etilsa, jinoyat kodeksining yangi tahriri asosida aybdor ikki yilgacha ozodlikdan mahrum etilishi mumkin.
Javobgarlik o'zgarishlari bilan birga yangi yong'in auditi mexanizmi ham joriy etilmoqda. Auditlarni mustaqil, akkreditatsiyadan o'tgan tashkilotlar o'tkazadi; ijobiy audit xulosasiga ega bo'lgan har qanday ob'ekt bir yil davomida rejalashtirilgan davlat yong'in tekshiruvlaridan ozod etiladi — bu chora faqat nazoratga tayanmasdan ixtiyoriy rioya etishni rag'batlantirish maqsadida ko'zda tutilgan.
Tuzatishlar Jinoyat kodeksi, Jinoyat-protsessual kodeksi, Ma'muriy javobgarlik kodeksi hamda yong'in xavfsizligi va sug'urta faoliyatiga oid amaldagi qonunlarni qamrab oladi; bu esa 2-noyabr kuni qabul qilingan qonunni so'nggi yillarda O'zbekistonning yong'in xavfsizligi tizimiga kiritilgan kengroq ko'lamli yagona hujjatli o'zgartirishlardan biriga aylantiradi.