Maqolani tinglash
O'zbekiston 15-oktabrda o'zining ilk biznes ro'yxatga olishini boshladi — bu haqda Adliya vazirligi xabar berdi. Ro'yxatga olish 9-oktabrda imzolangan hukumat qarori asosida 30-noyabrga qadar davom etadi.
Ro'yxatga olish iqtisodiy faoliyatning barcha qatlamlarini qamrab oladi: yuridik shaxslar, yakka tartibdagi tadbirkorlar, dehqon xo'jaliklari, o'z-o'zini band qilgan shaxslar va rasmiy ro'yxatdan o'tmagan holda faoliyat yuritayotgan korxonalar. Uning e'lon qilingan maqsadi — rasmiy statistikada hozircha hisobga olinmayotgan faoliyatni ham o'z ichiga olgan holda iqtisodiyotning aniqroq manzarasini yaratishdir.
Kuzatilmayotgan iqtisodiyot ko'lami
Ushbu tadbirning asoslanishi hukumatning o'z baholarida yaqqol ko'rinadi. Kuzatilmayotgan, ya'ni soya iqtisodiyoti umumiy iqtisodiy mahsulotning taxminan 23 foizini tashkil etadi, bu 246 trillion so'mga teng. Qishloq xo'jaligida bu ulush ancha yuqori bo'lib, tarmoq aylanmasining 60 foizini tashkil etadi. Mamlakatdagi 15,2 million band kishidan 6,5 millionining — taxminan 42 foizining — daromadlari rasmiy hujjatlarda to'liq aks ettirilmagan. Rasmiy ro'yxatdan o'tgan ba'zi kichik va o'rta korxonalar amalda faoliyatsiz yoki rasmiy tugatish tartibidan o'tmagan holda allaqachon faoliyatini to'xtatgan.
Ro'yxatga olish qanday amalga oshiriladi
Yuridik shaxslar o'z ma'lumotlarini hisobot.stat.uz portali orqali taqdim etishlari shart, o'z-o'zini band qilgan shaxslar esa census.stat.uz sayti orqali buni amalga oshirishlari mumkin. Jarayonni onlayn yakunlamaganlar uchun ro'yxatga oluvchilar ish vaqtida korxonalarning haqiqiy joylashgan manzillariga tashrif buyuradi. Savol va yordam uchun 1851 qisqa raqamidagi qo'ng'iroq markazi mavjud.
Respondentlar tomonidan taqdim etilgan barcha ma'lumotlar maxfiy saqlanadi va faqat statistik maqsadlarda foydalaniladi, dedi vazirlik.
Ro'yxatga olish yakunlanganidan keyin o'n kun ichida ro'yxatga oluvchilar qayd etilgan iqtisodiy birliklarning besh foizigacha qamrab oladigan tekshiruvlarni amalga oshiradi. Yakuniy natijalar 2027-yil 1-sentyabrgacha e'lon qilinishi kutilmoqda.
Keng qamrovli statistik islohot doirasida
Tadbirkorlik ro'yxatga olishi Oʻzbekistonning 1989-yildan beri oʻtkazilgan birinchi umumiy aholi va qishloq xoʻjaligi ro'yxatga olishidan keyin amalga oshirilmoqda — bu tadbirkorlik ro'yxatga olishidan oldin, shu yil boshida o'tkazilgan edi. Mazkur ro'yxatga olish davomida mamlakatning haqiqiy aholisi avval taxmin qilinganidan ko'p ekanligi aniqlandi va rasmiy statistikada aks etmagan deyarli bir million gektar yer maydoni borligi ma'lum bo'ldi — bu iqtisodiyotning bir necha sohasida qayd etilgan va real ma'lumotlar o'rtasida sezilarli tafovutlar mavjudligidan dalolat beradi.