Maqolani tinglash
Xalqaro valyuta fondi Oʻzbekiston uchun iqtisodiy oʻsish prognozlarini yuqoriga qayta koʻrib chiqqan holda, ayni vaqtda joriy hisob taqchilligining sezilarli darajada kengayishini ham prognoz qilmoqda. Bu ma'lumotlar 12 oktyabrda eʼlon qilingan Fondning Jahon iqtisodiy istiqbollari hisobotining 2026 yil oktyabr nashrida keltirilgan.
XVF endi Oʻzbekiston iqtisodiyoti 2026 yilda 7,8% oʻsishini kutmoqda — bu avvalgi 6,8% prognozidan yuqori. 2027 yil uchun esa oldingi 6,0% taxmini oʻrniga 6,5% oʻsish kutilmoqda. Agar 2026 yilga oid yangilangan prognoz amalga oshsa, mamlakat iqtisodiyoti oʻsish sur'ati jihatidan 7,7% oʻsish qayd etilgan 2025 yildan ham oʻzib ketgan boʻladi. Oktyabr hisobotida Oʻzbekiston uchun prognozning yuqoriga qayta koʻrib chiqilish sabablari alohida koʻrsatilmagan.
Fondning bahosi ichki maʼlumotlar bilan umuman mos keladi. Oʻzbekiston Milliy statistika qoʻmitasi 2026 yilning birinchi yarmida iqtisodiyot bir yil avvalgi davrga nisbatan 8,5% oʻsganini, shu davr mobaynida nominal YaIM esa 1 072,7 trillion soʻmga yetganini xabar qildi.
Jahon banki ham xuddi shu yoʻnalishda harakat qilib, Oʻzbekistonning 2026 yilga oid oʻsish prognozini 6,4%dan 7,9%ga, 2027 yilga oid prognozini esa 6,7%dan 7,5%ga oshirdi. Bank yaxshilangan istiqbolni ish haqi va bandlikning oʻsishi, pul oʻtkazmalari hamda investitsiya faoliyati bilan izohladi.
Iyun oyidagi maslahatlashuvlar chogʻida XVF Oʻzbekiston iqtisodiyotining barqarorligini taʼminlovchi asosiy omillar sifatida kuchli ichki talab, investitsiya faoliyati, pul oʻtkazmalari, qulay oltin narxlari va davom etayotgan tarkibiy islohotlarni koʻrsatgan edi.
Inflyatsiya prognozi yuqoriga qayta koʻrib chiqildi, ammo pasayish yoʻlida davom etmoqda
XVF ning oktyabr hisoboti, shuningdek, iyun prognozlari bilan solishtirganda inflyatsiya istiqbolini yuqoriga qarab qayta ko'rib chiqdi. O'rtacha yillik inflyatsiya 2025 yildagi 8,8% dan 2026 yilda 6,9% ga va 2027 yilda 5,7% ga tushishi kutilmoqda. Iyun oyida Fond 2026 yil uchun 6,8% va 2027 yil uchun 5,0% deb prognoz qilgan edi. Ushbu ko'rsatkichlar yil oxiridagi ko'rsatkich emas, balki o'rtacha yillik inflyatsiyani ifodalaydi.
Bandlik borasida XVF ishsizlik darajasi 2025 yildagi taxminiy 4,8% dan 2026 yilda 4,3% ga va 2027 yilda 3,8% ga tushishini prognoz qilmoqda.
Joriy hisob taqchilligi muhim tashvish manbai
Yanada e'tiborli qayta ko'rib chiqish esa aksincha yo'nalishda kechmoqda. XVF hozir O'zbekistonning joriy hisob taqchilligi 2025 yildagi taxminiy 3,9% ga nisbatan 2026 yilda YaIMning 5,1% ini va 2027 yilda 4,6% ini tashkil etishini prognoz qilmoqda. Iyun oyida Fond taqchillik 2026 yilda YaIMning 3,2% igacha torayib, so'ngra 2027 yilda 3,6% gacha biroz kengayishini kutgan edi. Oktyabr ko'rsatkichlari ushbu istiqbolning sezilarli darajada yomonlashganini ko'rsatmoqda.
Joriy hisob taqchilligi mamlakat tovarlar, xizmatlar, asosiy daromad va ikkilamchi daromad uchun xorijga amalga oshirgan umumiy to'lovlari dunyo qolgan qismidan olingan tushumlardan oshib ketganda yuzaga keladi. Barqaror o'sish fonida taqchillikning kengayishi odatda investitsiyalar va iste'mol tomonidan qo'zg'atilgan kuchli import talabini aks ettiradi — bu XVF ilgari O'zbekiston uchun ko'rsatib o'tgan omillar bilan mos keladi — biroq bu tashqi moliyalashtirishga bog'liqlikning ortib borayotganidan ham dalolat beradi.