Maqolani tinglash
Qashqadaryo viloyatining Nishon tuman ma'muriyati agrosanoat inspeksiyasiga rasmiy murojaat qilib, ikkita mas'uliyati cheklangan jamiyatning qishloq xo'jaligi yer ijaralarini bekor qilish uchun sudga murojaat etishni so'radi — monitoring natijasida mazkur uchastkalar bo'sh qoldirilgani yoki belgilangan maqsaddan tashqari foydalanilgani aniqlandi.
2026-yil 1-mayda tuzilgan va Qishloq xo'jaligi vazirligi huzuridagi Agrosanoat majmuasi inspeksiyasining Qashqadaryo viloyat boshlig'iga yo'llangan maktubda Nishon tuman hokimi quyidagi kompaniyalar masalasini ko'tardi: Nishan Chikens S MChJ va Khudoyberdi Bobo Agro Chorvasi MChJ, ikkalasi ham 2020-yilda yer ajratmalarini olgan.
Kompaniyalar Nima Qilishi Kerak Edi — va Qilmadi
Nishan Chikens S MChJ 36,09 gektar yer ajratmasini oldi, shundan 34,91 gektari sug'oriladigan, xususan parrandachilikni rivojlantirish maqsadida. Tuman hokimi va kompaniya rahbariyati o'rtasida 2024-yil 1-yanvarda uzoq muddatli ijara shartnomasi tuzildi va kadastr organi tomonidan ro'yxatga olindi. Parrandachilik kompaniyaning asosiy faoliyati sifatida ko'rsatilganiga qaramay, tuman monitoringi natijasida maydonda birorta ham qush topilmadi.
Khudoyberdi Bobo Agro Chorvasi MChJ sabzavotchilik va chorvachilikni rivojlantirish uchun 21 gektar — shundan 16 gektari sug'oriladigan — yer ajratmasini oldi, bu ham 2020-yilda, xuddi shunday tuzilgan uzoq muddatli ijara asosida. Tuman qishloq xo'jaligi bo'limi monitoringi 2024-yildan 2026-yilgacha shartnomada belgilangan ekinlar ko'rsatilgan maydonlarga ekilmaganligini, yerning bir qismi esa shunchaki tashlab qo'yilganligini aniqladi.
Tuman ma'muriyatining xatida ikkala holat ham kompaniyalar rahbarlarining mas'uliyatsizligi oqibatida yuzaga kelgan ijara shartlarining tizimli buzilishi sifatida tavsiflanadi. Unda yer foydalanish majburiyatlarining qayta-qayta buzilishi, zarur agrotexnik tadbirlarning amalga oshirilmasligi va suv resurslaridan samarasiz foydalanilganligi qayd etiladi.
Huquqiy Asos va Keyingi Qadamlar
Tuman ma'muriyati o'z talabini O'zbekiston Yer kodeksining 36 va 38-moddalari hamda 2013-yil 31-oktabrdagi Vazirlar Mahkamasining 22-sonli qarorida belgilangan normalarga asosladi, mazkur qaror yer unumli ishlatilmagan taqdirda — ijara huquqlari ham kiritilgan holda — yer huquqlarini bekor qilish tartibini belgilaydi.
Muhim jihat shundaki, xat ijaralarni o'zi bekor qilmaydi. U inspektoratdan hujjatlashtirilgan buzilishlarni tekshirishni va so'ngra bekor qilish bo'yicha sud ishini boshlash uchun rasmiy tavsiya taqdim etishni so'raydi. Shu sababli natija inspektorat xulosasiga va, oxir-oqibat, sud qaroriga bog'liq. Ushbu bosqichda hech qanday sud qarori haqida xabar berilmagan.
Ushbu holatlar Oʻzbekistonda qishloq xoʻjaligi yerlarini taqsimlash ustidan olib borilayotgan keng koʻlamli nazoratning bir qismini tashkil etadi: muayyan dehqonchilik maqsadlari uchun korxonalarga ajratilgan uchastkalar ba'zi hollarda ijarа shartnomalari rasman kuchda qolgan holda ishlanmay yotgan.