Maqolani tinglash
Samarqand viloyat sudi onani ota-ona huquqlaridan mahrum etish to'g'risidagi qarorni bekor qildi va quyi sudning ish holatlarini to'liq aniqlamagani hamda xulosalarini yetarli dalillar bilan asoslamagani qayd etildi. 2026-yil 2-iyunda chiqarilgan ushbu qaror otaga qarshi bir qator og'ir da'volarni — jumladan, uning 12 va 7 yoshli ikki qiziga konyak bergani va ularning oldida yalang'och yurgani haqidagi da'volarni — hal etmagan holda qoldirdi.
Birinchi instansiya sudi Lola Bahodirova'ning ota-ona huquqlarini 2026-yil 28-aprelda bekor qilgan edi — bu sana uning bolalarni qaytarish to'g'risidagi arizasini rad etgan alohida qarordan, ya'ni 14-apreldan atigi o'n to'rt kun o'tgach edi. Apellyatsiya sudi quyi sudning ish uchun muhim bo'lgan holatlarni to'liq aniqlamagani va xulosalarini yetarli dalillarga asoslamagani aniqladi. Muhim jihat shundaki, apellyatsiya qarorida Bahodirova'ning farzandlarining hayoti yoki sog'lig'iga qarshi biron-bir jinoyat sodir etganligi to'g'risida dalillar yo'qligi qayd etildi; shuningdek, uning shaxsiy xatti-harakati qizlarga jismoniy yoki psixologik zarar yetkazayotgani, ularni shafqatsizlarcha muomala qilgani yoki kamsitishga duchor etgani to'g'risida yetarli isbotlar topilmadi.
Samarqand viloyat sudi, shuningdek, ota-ona huquqlarini bekor qilish masalasini ko'rib chiqishni tavsiya etgan Inson ijtimoiy xizmatlar markazi tomonidan 2026-yil 21-aprelda berilgan 25 va 26-raqamli ikki hisobotdan chiqarilgan xulosalarni ham ko'rib chiqdi. Apellyatsiya sudi ushbu hisobotlarni mustaqil ravishda yetarli dalil sifatida qabul qilishdan bosh tortdi.
Otaga qarshi da'volar
Bahodirova'ning so'zlariga ko'ra, sobiq eri qizlariga spirtli ichimlik — xususan, konyak — bergan va ularning oldida yalang'och holda ko'ringan. U, shuningdek, oldingi homiladorliklari davrida bosim va majburlashga duchor bo'lganini ham aytmoqda. Uning eng og'ir da'volaridan biri shuki, u besh marta homilador bo'lgan va uch holatda homila qiz jins ekanligi aniqlanganidan so'ng, homiladorlik majburan to'xtatilgan.
Ushbu da'volarni yoritgan maqola ularning Bahodirova'ning shaxsiy bayonlari ekanligini va mustaqil ravishda tasdiqlanmaganini alohida ta'kidlaydi. Biroq maqolada ko'tarilgan asosiy savol shundan iborat: ushbu da'volar onaning xatti-harakatini tekshirishda qo'llangan xuddi shunday qat'iyat bilan o'rganilganmi? Xususan: konyak berish haqidagi da'vo tekshirilganmi; bolalarning ota bilan birga yashaydigan muhiti mustaqil ravishda baholangan mi; bolalarning psixologik va jismoniy holati bo'yicha mutaxassis xulosalari olinganmi; va har bir ota-onaning taklif etgan sharoitlari bir xil mezonlar asosida baholangan mi?
Ona tomonidan tasdiqlangan huquqiy fakt shundan iboratki, Bahodirova sobiq erига jismoniy shikast yetkazganligi uchun sudlanган — bu holat sud yozuvlarida qayd etilgan. Apellyatsiya sudi mazkur sudlanganlikni uning farzandlari uchun avtomatik ravishda xavf tug'diradi, deb baholamadi; biroq bu fakt huquqiy yozuvning bir qismi bo'lib qolmoqda.
Bolalarning bildirgan istaklari
Bahodirova qizlari uni sevishlarini, ammo otasi bilan qolishni tanlaganliklarini aytganini ta'kidlaydi. U bu tanlov erkin amalga oshirilmagan bo'lishi mumkin, deb da'vo qilmoqda. Oila kodeksining 68-moddasi bolaning manfaatlariga doir masalalarda uning fikrini hisobga olishni talab etadi; biroq qizlar o'z istaklarini mustaqil ravishda va bosim ostida bo'lmagan holda bildirganmi — bu savol, xabar qilinishicha, hali hal etilmagan.
Yana bir protsessual savol qaysi normaning qaysi tahririning ushbu ishga tatbiq etilgani bilan bog'liq. Apellyatsiya sudi qarori 2026-yil 2-iyunda chiqarilgan bo'lsa-da, tegishli normaning yangilangan tahriri 2026-yil 1-iyuldan kuchga kirgan. Ish yuritishda normaning qaysi tahriri asos bo'lgani aniqlanmagan.
Vaqt jadvalining ko'targan savollari
Sud qarorlarining ketma-ketligi e'tiborga molik. 14-aprelda sud Bahodirova qizlarini unga qaytarish to'g'risidagi iltimosini rad etdi. O'n to'rt kun o'tgach, 28-aprelda xuddi shu sud uni ota-ona huquqlaridan butunlay mahrum qildi. 14-aprel qarorining to'liq matni mavjud emas va bu oraliq vaqtdan yagona qat'iy xulosalar chiqarib bo'lmaydi — biroq xabar qilinishicha, mazkur xronologiya barcha ish hujjatlarini to'liq ko'rib chiqish zarurligini alohida ta'kidlaydi.
Ota-ona huquqlaridan mahrum qilish — sudning qo'llashi mumkin bo'lgan eng og'ir huquqiy choralardan biri bo'lib, u bevosita bolaning kelajagini belgilaydi. Apellyatsiya sudining birinchi instansiya qarorini bekor qilishi ikki qizning kim bilan yashashi kerakligi to'g'risidagi asosiy nizoni hal etmaydi; shuningdek, otaning xatti-harakati haqidagi da'volarga ona ishida qo'llanilgan — va yetarli deb topilmagan — mustaqil, dalillarga asoslangan tekshiruv o'tkazilganmi, degan savolga ham javob bermaydi. Tahlilni e'lon qilgan Effect.uz ish yuritishni kuzatishda davom etishini ma'lum qildi.