Maqolani tinglash
Oʻzbekiston 2027 yil 1 iyuliga qadar 2050 yilgacha Energetikani rivojlantirishning milliy bosh rejasini ishlab chiqadi — mazkur hujjat kelajakdagi elektr energiyasiga boʻlgan talabni aks ettirish, yangi elektr stansiyalar qurilishi zarur boʻlgan joylarni aniqlash va mamlakatda tarmoq infratuzilmasiga investitsiyalarni yoʻnaltirish maqsadida tayyorlanadi. Prezident Shavkat Mirziyoyev bu tashabbus haqida 16 oktyabr kuni yoqilgʻi-energetika sektori investorlari bilan ochiq muloqotda eʼlon qildi, deb xabar berdi uning matbuot xizmati.
Reja ikki bosqichda eʼlon qilinadi. Tarmoqqa ulanish imkoniyatlari xaritasi — istiqbolli talab, mavjud yer uchastkalar, ulanish shartlari va sotib olish narxlarini koʻrsatuvchi hujjat — 2027 yil 1 martga qadar tayyorlanishi kerak. Toʻliq bosh reja undan toʻrt oy keyin eʼlon qilinadi. Bunday ketma-ketlik ataylab tanlangan: har bir loyihani alohida muzokaralar orqali kelishib olish oʻrniga, hukumat mamlakatning mintaqaviy ehtiyojlari va tarmoq quvvatini oldindan eʼlon qilishni maqsad qilgan, shunda investorlar kapital kiritishdan avval istiqbollarni baholay olsinlar.
2030 yilga qadar tarmoq va saqlash quvvatlarini kengaytirish
Rejalashtirish tizimi bilan bir qatorda, Mirziyoyev o'n yillik oxiriga qadar bir qator muhim infratuzilma maqsadlarini belgilab berdi. 2030 yilga kelib, O'zbekiston taxminan 5 000 kilometr yangi uzatish liniyalari va 16 ta yirik podstansiya — to'qqiztasi 220 kilovolt, yettitasi 500 kilovolt quvvatida — qurish niyatida. Umumiy energiya saqlash quvvati 4,5 gigavatga yetkazilishi kerak. Hukumat shuningdek 22 gigavat yangi ishlab chiqarish quvvatini ishga tushirish, yillik elektr energiyasi ishlab chiqarishni 129 milliard kilovat-soatdan yuqoriga ko'tarish va ishlab chiqarish tarkibidagi qayta tiklanadigan energiya ulushini hozirgi rasmiy 31 foizdan 54 foizga oshirishni rejalashtirmoqda.
Umumiy quvvati 2,2 gigavat bo'lgan oltita quyosh va shamol elektr stantsiyasiga tenderlar yaqin orada e'lon qilinadi. Ustuvorlik ishlab chiqarish, uzatish va saqlashni o'z ichiga olgan loyihalarga beriladi, barcha yangi sxemalar esa ochiq raqobatli tenderlar orqali tanlanadi. Mirziyoyev ishlab chiqarish quvvatlari, tarmoqlar va saqlash tizimlarini alohida emas, balki o'zaro bog'liq holda rivojlantirish zarurligini ta'kidladi.
Ma'lumot markazlari, yashil sertifikatlar va mintaqaviy yo'nalish
Reja Qoraqalpog'iston, shuningdek Buxoro, Jizzax, Samarqand, Namangan, Qashqadaryo va Toshkent viloyatlariga alohida e'tibor qaratadi. Qoraqalpog'iston respublikaning shamol energiyasi salohiyatidan foydalangan holda bir gigavatgacha quvvatga ega ma'lumot markazlari uchun joy sifatida muhokama qilinmoqda; ularni ulash uchun yangi 220 kilovoltli podstansiya va tegishli uzatish liniyalari qurilishi taklif etilgan. Hukumat shuningdek raqamli iqtisodiyot va sun'iy intellekt ilovalarining kengayishi bilan iste'molning o'sishini hisobga olib, yirik sanoat korxonalari va ma'lumot markazlari uchun energiya infratuzilmasini oldindan barpo etishni rejalashtirmoqda.
Daromad tomonida hukumat qayta tiklanadigan energiya ishlab chiqaruvchilariga yashil sertifikatlar va uglerod kreditlarini sotish orqali qo'shimcha daromad olish imkonini beruvchi mexanizmlarni joriy etishni rejalashtirmoqda. Ushbu vositalarni tartibga soluvchi aniq qoidalar va tushumlar qanday taqsimlanishi hali oshkor etilmagan.
16 oktyabr kuni bo'lib o'tgan yig'ilishda umumiy qiymati 4,7 milliard dollarni tashkil etuvchi, 3 gigavat ishlab chiqarish quvvati va 400 megavat saqlash quvvatini qamrab oluvchi oltita energetika shartnomasi imzolandi. Prezident ma'muriyatining ma'lumotiga ko'ra, so'nggi o'n yil ichida O'zbekistonning energetika sektoriga 35 milliard dollar investitsiya kirib kelgan.