Maqolani tinglash
Markaziy bankning maʼlumotiga koʻra, Oʻzbekistonning xalqaro zaxiralari oktyabr oyida 2,96 milliard dollarga, yoki 4,5 foizga qisqarib, 1-noyabr holatiga 63,63 milliard dollarga tushdi. Kamayishning asosiy sababi jismoniy zaxiralarning qisqarishi emas, balki oltin narxining keskin pasayishi boʻldi — bu farq muhim ahamiyat kasb etadi, chunki oltin hozirda mamlakatning umumiy zaxira buferining toʻqqiz oʻndan koʻprogʻini tashkil etadi.
Troya unsiyasi hisobidagi oltin narxi oktyabr boshidagi 4 188,75 dollardan oy oxiriga kelib 3 981,10 dollarga tushdi — bu 207,65 dollar yoki deyarli 5 foizlik pasayish demakdir. Markaziy bankning hisob-kitoblariga koʻra, faqat shu baholash effektining oʻzi zaxiralar jami miqdoridan taxminan 3 milliard dollarni yoʻqqa chiqardi. Oltin zahirasining puldagi qiymati 2,04 milliard dollarga — 60,09 milliard dollardan 58,04 milliard dollarga — kamaydi; bu koʻrsatkich sof narx effektidan kichikroq, chunki Oʻzbekiston bir vaqtning oʻzida qoʻshimcha metall sotib olishda davom etdi.
Rekord oltin zahirasi, ammo dollar ifodasida qisqarmoqda
Mamlakat oktyabr oyida jismoniy oltin zaxiralarini taxminan 236 000 troya unsiyaga, ya'ni taxminan 7,3 tonnaga oshirib, umumiy hajmni 14,58 million troya unsiyaga — taxminan 453,5 tonnaga yetkazdi. Bu 2013 yildan boshlab yuritilayotgan statistik qatorlarda qayd etilgan Oʻzbekistonning eng yirik oltin zahirasidir va 1 oktyabrda belgilangan taxminan 446 tonnali avvalgi rekordni ortda qoldirdi. Toʻplash surʼati barqaror boʻlib kelmoqda: zahira sentyabrda taxminan 7,3 tonna, avgustda esa 8 tonnaga oʻsdi.
Zahiralarning valyuta aktivlari qismi oltin komponentiga nisbatan foiz jihatidan ancha keskin pasaydi — oy davomida 5,93 milliard dollardan 5,01 milliard dollarga tushib, 15,5 foiz kamaydi. Natijada oltinning umumiy zahiradagi ulushi 90,2 foizdan 91,2 foizga koʻtarildi — bunday konsentratsiya zahira koʻrsatkichining tovar narxlari tebranishlariga sezgirligini har ikki yoʻnalishda ham kuchaytiradi.
Ketma-ket ikki oylik pasayish
Oktyabrdagi qisqarish sentyabrdagi yanada kattaroq tushishdan keyin yuz berdi: oʻsha oyda zahiralar 5,55 milliard dollarga — 72,13 milliard dollardan 66,59 milliard dollarga — kamaygan edi. Ikki oy birgalikda sentyabr boshidagi zahira hajmining 11,8 foiziga, ya'ni 8,51 milliard dollarga teng miqdorni yoʻqqa chiqardi. Joriy 63,63 milliard dollardan past koʻrsatkich oxirgi marta 2025 yil dekabrda — 61,23 milliard dollar darajasida — qayd etilgan edi.
Ketma-ket ikki oylik pasayish zahira portfelining bitta tovarга haddan tashqari bogʻliqligidan kelib chiqadigan oʻzgaruvchanlikni namoyon etmoqda. Oltin narxlari oʻsayotgan davrda Oʻzbekistonning zahira koʻrsatkichi tez sur'atda yuqorilagan edi; endi xuddi shu mexanizm teskari yoʻnalishda ishlayapti. Markaziy bankning oltinni jismoniy jihatdan toʻplashni davom ettirishi — dollar qiymati tushayotgan paytda ham tonnalar qoʻshib borishi — qisqa muddatli narx tebranishlaridan qatʼi nazar, jismoniy zahiralarni shakllantirish strategiyasi oʻz kuchida qolayotganidan dalolat beradi.