Maqolani tinglash
Xalqaro sud 19-noyabrda Myanma hukumati Rohinja xalqiga qarshi genotsid sodir etganini hukm qildi. Uch soat davomida o'qib eshittirilgan bu qaror sudning tarixidagi eng muhim xulosalaridan biri hisoblanadi.
Yaponiyalik XSS raisi Yuji Iwasawa Myanma nafaqat genotsid amalga oshirganini, balki uni oldini olishga ham, aybdorlarni jazolashga ham muvaffaq bo'lmaganini e'lon qildi. Ijroiya xulosalarini e'lon qilishdan oldin Iwasawa Myanma qurolli kuchlari Raxayn shtatidagi asosan musulmonlardan iborat Rohinja jamoalariga nisbatan sud «o'ta shafqatsiz zo'ravonlik» deb ta'riflagan harakatlarni qanday qo'llaganini batafsil bayon etdi.
Sud Myanma xavfsizlik kuchlari va boshqa davlat aktyorlari Rohinja tinch aholisini qasddan o'ldirganini, ularga og'ir jismoniy zarar yetkazganini hamda guruh ichida tug'ilishlarning oldini olishga qaratilgan choralar ko'rganini aniqladi. 2017-yilda Raxayn shtatida o'tkazilgan tozalash operatsiyalari ushbu xulosalarning asosi sifatida ko'rsatildi: askarlar uylar va infratuzilmani vayron qildi, erkaklarni qatl etdi, ayollar va qizlarni zo'rladi. Ushbu operatsiyalar oqibatida taxminan 700 000 rohinja mamlakatni tark etdi, harbiy harakatlar natijasida halok bo'lganlar soni esa taxminan 10 000 kishiga baholanmoqda.
Gambiya tomonidan qo'zg'atilgan ish
Jarayon Gambiya tomonidan boshlangan bo'lib, u 2019-yilda Genotsid to'g'risidagi konvensiya asosida sudga ariza topshirdi. Sudda ishtirok etgan Myanma vakili Raxayn shtati hukumati Rohinjani fuqaro sifatida tan olmasligini — ularni Bangladeshdan kelgan noqonuniy muhojirlar sifatida tavsiflab — va 2016 hamda 2017-yillardagi harbiy operatsiyalar Arakan Rohinja qutqaruv armiyasining hujumlariga javoban amalga oshirilgan terrorizmga qarshi choralar ekanligini ta'kidladi. Myanma delegatsiyasi shuningdek mamlakat hukumatida genotsid niyati bo'lmaganini qayta tasdiqladi.
Joriy yilning boshida Myanma tashqi ishlar vazirligi sud bilan hamkorlik qilishga tayyorligini bildiruvchi bayonot e'lon qildi, biroq mamlakatning Rohinjaning huquqiy maqomiga oid pozitsiyasi jarayon davomida o'zgarmadi.
Rohinja kimlar
Rohinja — asosan G'arbiy Myanmaning Raxayn shtatida yashovchi etnik guruh. Ularning aksariyati fuqaroligi yo'q; Myanma ularni mamlakatning tan olingan milliy guruhlari qatoriga kirmasligi asosida fuqarolikdan mahrum etadi. Hozirda bir milliondan ortiq rohinja qochqin Bangladeshdagi lagerlarda yashaydi. 2017-yilgi operatsiyalar paytida guruhning taxminan bir million a'zosi Raxayn shtatida istiqomat qilgan.
O'zbekiston 2017-yilgi inqirozga javob bergan mamlakatlar qatorida bo'lib, guruhga gumanitar yordam sifatida guruch, shakar, yeryong'oq, quruq sut, pechene, adyol, kiyim-kechak, poyabzal va dori-darmonlar yubordi. Toshkentning tashqi ishlar vazirligi ham Myanma hukumatidan guruhga nisbatan zo'ravonlikni to'xtatish va uning oldini olish uchun choralar ko'rishni talab qildi.

