Maqolani tinglash
O'zbekiston Harbiy sudi 2026-yil 20-noyabrda blogger Said-Abdulaziz Yusupovni O'zbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumiga tajovuz qilish va og'irlashtirilgan tuhmat ayblari bo'yicha aybdor deb topib, o'n yil qamoq jazosiga hukm qildi. 16-noyabrda boshlangan sud jarayoni besh kun davom etdi va to'liq yopiq tarzda o'tkazildi; natijada jamoatchilik taqdim etilgan dalillar va himoya tomonining dalil-isbotlaridan bexabar qoldi.
44 yoshli Yusupov "Oq va Qora" nomi bilan tanilgan ijtimoiy tarmoq kanallarini yuritgan va Ozodlik — Ozod Yevropa/Ozodlik Radiosi O'zbek xizmatining Toshkentdagi "Ofis" deb ataladigan norasmiy hokimiyat tuzilmasiga oid tergov materiallarida qayd etilgan edi. Ozodlik xabar berishicha, ish bilan tanish manbalarga ko'ra, u Jinoyat kodeksining 159-moddasi, 3-qismi (a)-bandi — takroran yoki xavfli retsidivist tomonidan sodir etilgan konstitutsiyaviy tuzumga tajovuz — hamda 139-moddasi, 3-qismi (a) va (g)-bandlari — og'ir yoki ayniqsa og'ir jinoyat sodir etishda asossiz ayblovni o'z ichiga olgan tuhmat, shuningdek manfaatparastlik yoki boshqa past niyatlar bilan uyushtirilgan tuhmat — bo'yicha mahkum etilgan.
Markaziy Osiyodagi Inson Huquqlari Assotsiatsiyasi rahbari Nadejda Atayeva hukm va uning asoslarini tasdiqladi. "2026-yil 20-noyabrda Oʻzbekiston Harbiy sudi Said-Abdulaziz Yusupovni oʻn yillik ozodlikdan mahrum etishga hukm qildi. U konstitutsiyaviy tuzumga tajovuz qilishda va og'irlashtiruvchi holatlar ostida tuhmat tarqatishda aybdor deb topildi", dedi u. Atayeva qoʻshimcha qilishicha, 2026-yilning birinchi yarmida Yusupov Yevropa mamlakatlaridan birida boshpana izlash imkoniyatini oʻrganib koʻrgan, hukm chiqarilishidan sal oldin esa BBC jurnalistlariga, huquq himoyachilariga va xalqaro tashkilotlarga murojaat qilgan. "Uzoq muddatli qamoq jazosiga duch kelgan kishining huquq himoyachilaridan yordam soʻrashi tabiiy holdir", dedi u. "Yusupovning ham adolatli sudga umid qilish huquqi bor."
"Ofis" boʻyicha da'volar
Ozodlik manbalari Yusupov nashr "Ofisning qulashi" deb atagan seriyasida tekshirgan, Toshkentdagi norasmiy tuzilma — "Ofis"ning media boʻlinmasiga rahbarlik qilgan deb da'vo qildi. Ushbu manbalarga koʻra, unga qoʻyilgan ayblovlar orasida "Niqobli odam" nomli video seriyasida ishtirok etish ham bor; ushbu seriya orqali u Prezident Administratsiyasining joriy rahbariyatini obro'sizlantirmoqchi boʻlgan deb taxmin qilinmoqda. Ozodlik mazkur videolarning nusxalari yoki havolalari oʻzida yoʻqligini va ularning qachon, qaysi platformada hamda kim tomonidan nashr etilganini mustaqil ravishda tasdiqlay olmasligini aytdi.
Atayeva Yusupovning taxminiy roʻlini shunday ta'rifladi: "Suhbatdoshlarim 'Ofis' deganda Oʻzbekiston ichida faoliyat yuritgan deb hisoblangan norasmiy tuzilmani nazarda tutadi. Ularning so'zlariga ko'ra, Yusupov bir guruh blogger va jurnalistlarning faoliyatini muvofiqlashtirgan, mavzularni belgilab, maqolalarni muayyan mualliflarga topshirgan." Ozodlik keltirgan manbalar bundan tashqari, Ofis bloggerlardan foydalanib, talablariga boʻysunishdan bosh tortgan amaldorlar va tadbirkorchilarga qarshi murosaga keltiruvchi materiallar tarqatgan, pul bilan jim qilish mumkin boʻlmaganlar esa pullik obro'sizlashtirish kampaniyalari orqali nishonga olingan deb da'vo qildi.
Blogger Bobomurod Abdullayev — 20-oktabrda harbiy prokuratura tomonidan guvoh sifatida chaqirilganini aytgan — Yusupovning unga bevosita nima deyishini shunday ta'rifladi: "U menga: 'Falon blogger bizning uchun ishlaydi', 'Falon kishi bizning tomonimizda' dedi. Buni menga koʻp marta aytdi. Uning so'zlariga ko'ra, ular tanqidchilarning ovozini sotib olishga harakat qilishgan. Agar kimdir rad etib, tanqid qilishda davom etsa, ular boshqalarni yollab, tanqidchini obro'sizlantirganlar." Abdullayev Yusupovga tegishli Facebook sahifasidagi postni rad etdi — ushbu post uni Harbiy prokuratura oldida Yusupovga qarshi ariza topshirganlikda ayblagan edi. "Bu butunlay tuhmat postdir. Men faqat guvoh sifatida ishtirok etdim — boshqa hech narsa", dedi u.
Uchinchi mahkumiyat
Bu Yusupovning uchinchi jinoiy mahkumiyatidir. 2019-yilda u firibgarlik ayblovlari bilan hibsga olingan edi; prokuratura uning odamlardan katta miqdorda pul olish maqsadida Davlat Xavfsizlik Xizmati yuqori lavozimli xodimi sifatida oʻzini tanitganini da'vo qilgan edi. U 2017-yil dekabrdan 2019-yil may oyidagi hibsga olinishigacha mustaqil bosma ommaviy axborot vositalari va yangiliklar agentliklarini qoʻllab-quvvatlovchi jamoat fondini boshqargan. Davlat Xavfsizlik Xizmati hibsxonasida bir yildan ortiq vaqt oʻtkazgandan soʻng, u 2020-yil 8-iyulda ozod qilindi. Oliy sudning oʻsha paytdagi birinchi rais oʻrinbosari Ikrom Muslimov 2020-yilda Yusupov ikki marta sudlangan deb ta'kidladi: bir marta ozodlikdan mahrum etish jazosiga, bir marta esa — firibgarlik ishida — yetkazilgan zarar toʻliq qoplangandan soʻng ozodlikdan mahrum etmaslik jazosiga hukm qilingan, biroq u oqlanmagan.
Ozodlik keltirgan manbalar Yusupovning avvalgi qamoqdan erta ozod etilishi Prezident Shavkat Mirziyoyevning eng kenja kuyovi Otabek Umarov tomonidan ta'minlangan deb da'vo qildi. Yusupov Umarovni internetda keng tarqalgan iboralar bilan ochiqchasiga maqtagan, uni butun Ichki ishlar vazirligi oʻzbek yoshlari uchun qila olmagan ishni amalga oshirgan "qahramon" deb ta'riflagan edi. Oʻzbekistonning rasmiy idoralari ham, Umarov ham Ozodlikning tekshiruvi deyarli ikki yil oldin eʼlon qilinganidan beri Ofis boʻyicha da'volarga hech qanday izoh bermagan.
Atayeva shuningdek, Yusupov faoliyatining Rossiyaparast tashviqot oʻlchami deb ta'riflagan jihatiga nisbatan tashvishini bildirdi. "Men uning ishontirish qobiliyatini yuqori baholaydigan odamlarni bilaman. U bilan suhbatlashganlar Yusupov suhbatdoshlarini Oʻzbekistonda Rossiya ta'siri muqarrar ekaniga ishontirgan va ularni Rossiyaning Ukrainaga qarshi tajovuzini qoʻllab-quvvatlashga undagan deydi. Men uning faoliyatining ushbu jihatini tashviqot deb bilaman va Rossiya Segodnya agentligining yondashuviga oʻxshashligini koʻraman", dedi u. Shuningdek, u bir qator blogger va jurnalistlar Yusupovning tavsiyasiga koʻra axborot ishi boʻyicha treninglarga qatnashish uchun Moskvaga safar qilganini qoʻshimcha qildi; biroq ushbu safarlarni kim tashkil etgani va ishtirokchilarga nima oʻrgatilgani nomaʼlum boʻlib qolmoqda.
Hukm toʻliq tafsilotlari — jumladan, ayblovlar asosida yotgan aniq dalillar — yopiq sud jarayoni tufayli nomaʼlum boʻlib qolmoqda. Oʻzbekistonning rasmiy idoralari ish boʻyicha hech qanday bayonot chiqarmadi. Ozodlik rasmiy izoh va sud jarayoniga oid qoʻyilmagan savollarga javob izlashda davom etayotganini ma'lum qildi.

